1 –Η ανάλυσή μας βασίζεται σε ευρήματα της Επιτροπής Δικαιοσύνης της Βουλής των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι η τεκμηριωμένη πίεση της Ε.Ε. στις πλατφόρμες αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη, μακροχρόνια ρυθμιστική στρατηγική που διαμορφώνει τον διαδικτυακό λόγο.

2- Δείχνουμε ότι οι κανονισμοί της Ε.Ε. και τα μέσα ήπιου δικαίου δημιουργούν μαζί ένα νομικό περιβάλλον που οδηγεί σε εκτεταμένη εποπτεία περιεχομένου σε όλη την ψηφιακή αγορά.

3 –Προσδιορίζουμε την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ασπίδα για τη Δημοκρατία» ως καίριας σημασίας για την επεξήγηση των στόχων και των συνεργειών των ψηφιακών πράξεων της Ε.Ε. στις οποίες βασίζεται το εν λόγω πλαίσιο.

4 –Το σύστημα που περιγράφουμε –καθήκοντα ειδοποίησης και αφαίρεσης, επισήμανση περιεχομένου και ρόλοι για τις δημόσιες αρχές και τους εγκεκριμένους ελεγκτές γεγονότων– δημιουργεί συνθήκες στις οποίες οι συντηρητικές απόψεις είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε αφαίρεση ή περιορισμό.

5 –Επισημαίνουμε τον τρόπο με τον οποίο οι ισχυροί μηχανισμοί επιβολής και οι δεσμοί μεταξύ της ρύθμισης του λόγου και των εκλογικών διαδικασιών μπορούν να περιορίσουν τη διαδικτυακή προβολή πολιτικού περιεχομένου, ιδίως από συντηρητικούς παράγοντες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΗΨΗ

Η έκθεση της Επιτροπής Δικαιοσύνης της Βουλής των ΗΠΑ με τίτλο «Η απειλή της ξένης λογοκρισίας, Μέρος ΙΙ: Η δεκαετής εκστρατεία της Ευρώπης για τη λογοκρισία του παγκόσμιου Διαδικτύου και πώς βλάπτει τον αμερικανικό λόγο στις Ηνωμένες Πολιτείες» ήταν σίγουρα μια στιγμή ορόσημο.

Φέρνοντας σε ένα ευρύτερο κοινό τα στοιχεία της πίεσης της Ε.Ε. στους παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών και, ακόμη πιο σημαντικό, αποκαλώντας την με το πραγματικό της όνομα, δηλαδή λογοκρισία, κινητοποίησε τους υποστηρικτές της ελευθερίας του λόγου και έδωσε μια νέα ώθηση για ακόμη πιο ισχυρή δέσμευση για την προστασία της τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στόχος της ανάλυσης αυτής είναι να συμπληρώσει τα πραγματικά πορίσματα της επιτροπής παρέχοντας το ευρύτερο νομικό πλαίσιο για την παρούσα έκθεση.

Όπως καταδεικνύεται στη νομική μας ανάλυση, υπό το πρίσμα των κανονισμών και των διατάξεων μη δεσμευτικού δικαίου που εγκρίθηκαν από την Ε.Ε., τα παραδείγματα που παρουσιάζονται στην έκθεση, όσο συγκλονιστικά και αν είναι, δεν πρέπει να αποτελούν έκπληξη. Οι διατάξεις αυτές αποδεικνύουν ότι η Ε.Ε. αποφάσισε να λάβει πρωτοφανή μέτρα προκειμένου να περιορίσει την ελευθερία του λόγου στο ευρωπαϊκό διαδίκτυο.

Στην πραγματικότητα, θα μπορούσε κανείς να το ονομάσει ακόμη και οργανωμένο νόμο κατά της διαδικτυακής ελευθερίας της έκφρασης. Αυτό που είναι ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. δεν προσπαθούν καν να κρύψουν αυτό το γεγονός. Αυτή η νομοθετική επίθεση και οι στόχοι της περιγράφονται πλήρως στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ασπίδα για τη Δημοκρατία, στην οποία εξηγούνται λεπτομερώς οι στόχοι και οι συνέργειες μεταξύ των πράξεων της Ε.Ε. που ρυθμίζουν την ψηφιακή αγορά της Ε.Ε..

Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα «ασφαλές και σταθερό διαδικτυακό περιβάλλον» όπου οι πολίτες της Ε.Ε. θα προστατεύονται όχι μόνο από άμεσα επιβλαβή μηνύματα, όπως η πορνογραφία ή αυτά με βίαιο περιεχόμενο, αλλά και από τον πολιτικό λόγο που αποκλίνει από την αριστερή-φιλελεύθερη ορθοδοξία. Ειδικότερα, οι πάροχοι διαδικτυακών υπηρεσιών αναμένεται να συμμετάσχουν ενεργά στην καταπολέμηση της «ρητορικής μίσους», της «παραπληροφόρησης» και άλλου «διχαστικού» ή «μεροληπτικού» περιεχομένου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθιστά σαφές ότι η επίτευξη αυτών των στόχων απαιτεί τη δημιουργία ενός πολυεπίπεδου πλαισίου λογοκρισίας. Όχι μόνο ζητείται από τους παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών να εισαγάγουν ισχυρούς μηχανισμούς ειδοποίησης και αφαίρεσης, αλλά πρέπει επίσης να χαρακτηρίζουν την ομιλία των χρηστών τους, π.χ. ως ελεγμένη, αναξιόπιστη, προερχόμενη από αναξιόπιστες πηγές κ.λπ.

Επιπλέον, ο λόγος που χαρακτηρίζεται ως «πολιτική διαφήμιση» θα πρέπει να χαρακτηρίζεται ρητά ως τέτοιος, μαζί με πολλές οικονομικές λεπτομέρειες. Προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμόρφωση, αυτές οι δραστηριότητες λογοκρισίας πρέπει να διεξάγονται όχι μόνο από παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών, αλλά και από τις εποπτικές δημόσιες αρχές και τις εγκεκριμένες από την Επιτροπή (κράτη μέλη) ΜΚΟ που χαρακτηρίζονται ως «ελεγκτές γεγονότων» ή «αξιόπιστες πηγές επισήμανσης παράνομου περιεχομένου». Ολόκληρο το σύστημα ευνοεί σαφώς την επιθετική μετριοπάθεια παρά την προστασία της ελευθερίας του λόγου.

Η συμμόρφωση με το δίκαιο της Ε.Ε. πρέπει να διασφαλιστεί με δρακόντειες κυρώσεις τόσο κατά των παρόχων διαδικτυακών υπηρεσιών όσο και κατά των κρατών μελών που θα ήθελαν να γείρουν την πλάστιγγα υπέρ της ελευθερίας του λόγου.

Τα παραπάνω είναι ακόμη πιο ανησυχητικά, καθώς οι περιορισμοί στην ελευθερία του λόγου συνδέονται σαφώς με την εκλογική διαδικασία σε πολλά από τα έγγραφα της Ε.Ε.. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προσπαθεί καν να κρύψει ότι ένας από τους κύριους στόχους αυτών των κανονισμών είναι να περιοριστεί η πρόσβαση των ψηφοφόρων σε πολιτικό λόγο που έρχεται σε αντίθεση με τις απόψεις της Επιτροπής και των κυρίως φιλελεύθερων παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης, ώστε να αποτραπεί ο επηρεασμός αυτού του λόγου στις εκλογές. Στην πράξη, αυτό σημαίνει περιορισμό της έκθεσης των ψηφοφόρων στον πολιτικό λόγο των συντηρητικών κομμάτων που αμφισβητούν το φιλελεύθερο status quo.

Συνοπτική παρουσίαση της ανάλυσης

Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Ασπίδα για τη Δημοκρατία συνιστά σαφή και υπαρκτό κίνδυνο για την ελευθερία του λόγου και της πληροφόρησης εντός της Ε.Ε., ιδίως όσον αφορά τον συντηρητικό λόγο. Αυτοί οι περιορισμοί στοχεύουν συγκεκριμένα να επηρεάσουν τον πολιτικό λόγο στην Ε.Ε..

Η Ευρωπαϊκή Ασπίδα για τη Δημοκρατία έχει ως στόχο να μεταμορφώσει το ευρωπαϊκό διαδίκτυο, καθιστώντας το έναν ασφαλή, αυστηρά ελεγχόμενο χώρο, όπου προωθούνται οι κυρίαρχες φιλελεύθερες απόψεις.

Αυτό δημιουργεί πολλές προκλήσεις για την ελευθερία του λόγου, ιδίως όσον αφορά την πολιτική της πτυχή και, ως εκ τούτου, αποσκοπεί στον επηρεασμό των εκλογών στα κράτη μέλη.

Αυτοί οι στόχοι πρέπει να επιτευχθούν κυρίως μέσω μιας πολυεπίπεδης διαδικασίας μετριοπάθειας (δηλαδή λογοκρισίας).

Πρώτον, η Ε.Ε. απαιτεί τη δημιουργία ενός ισχυρού πλαισίου ειδοποίησης και αφαίρεσης, σύμφωνα με το οποίο η πλάστιγγα θα πρέπει να γείρει προς την επιθετική μετριοπάθεια και όχι προς τη διατήρηση της ελευθερίας του λόγου.

Δεύτερον, πρόκειται να εισαχθεί ένα διάχυτο σύστημα επισήμανσης – η ομιλία πρέπει να επισημαίνεται από εξωτερικούς παρόχους ως αξιόπιστη ή όχι· Τα ξεχωριστά σχόλια θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με μια συγκεκριμένη ομιλία που ελέγχεται ή είναι πιθανό να είναι ψευδείς ειδήσεις και επίσης θα πρέπει να αναφέρουν εάν αποτελεί πολιτική διαφήμιση ή όχι, μεταξύ άλλων.

Επιπλέον, οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι οι εφαρμοζόμενοι αλγόριθμοι θα αφαιρούν κάθε ομιλία που θεωρείται προβληματική.

Το εύρος της συντονισμένης ομιλίας ορίζεται πολύ ευρέως. Αφορά όχι μόνο ευρέως κατανοητό «παράνομο» περιεχόμενο, αλλά και ομιλία που χαρακτηρίζεται ως «παραπληροφόρηση», «ρητορική μίσους» ή «διχαστική ρητορική».

Τόσο τα καθορισμένα πρότυπα όσο και η διαδικασία επιβολής οργανώνονται με βαθιά αντιδημοκρατικό τρόπο. Ο αποφασιστικός ρόλος δίνεται στον κατάλογο της Επιτροπής με τις εγκεκριμένες από τα κράτη μέλη ΜΚΟ που συνεργάζονται με τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές.

Οι περισσότερες από τις προαναφερθείσες ρυθμίσεις προβλέπονται στον νόμο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, συνοδευόμενες από πληθώρα θεωρητικά μη δεσμευτικών πράξεων.

Οι κανονισμοί αυτοί συμπληρώνονται από αυστηρούς περιορισμούς στην πολιτική διαφήμιση, οι οποίοι συνίστανται, κυρίως, σε υποχρεώσεις επισήμανσης και αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση και τη στόχευση δεδομένων.

Η επιθετική επιβολή της Ευρωπαϊκής Ασπίδας για τη Δημοκρατία διασφαλίζεται με αυστηρές κυρώσεις τόσο για τους παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών όσο και για τα κράτη μέλη που επιδεικνύουν υπερβολική επιείκεια.