Από τον Peter C. Gøtzsche

Αφιερώνω αυτό το άρθρο σε όλες τις γυναίκες που προσκαλούνται σε μαστογραφία και σε όσες τις αγαπούν επειδή σας λένε συνεχώς ψέμματα, για περισσότερα από 40 χρόνια. Σε προσκλήσεις για προσυμπτωματικό έλεγχο, οι γυναίκες έχουν πει ότι με την έγκαιρη ανίχνευση καρκίνων, ο προσυμπτωματικός έλεγχος σώζει ζωές και οδηγεί σε λιγώτερο επεμβατική χειρουργική επέμβαση. Θα αποδείξω ότι και οι τρεις δηλώσεις είναι λανθασμένες. ^1,2

Οι επαγγελματικές ενώσεις, υποστηρικτές του προσυμπτωματικού ελέγχου, ερευνητές προσυμπτωματικού ελέγχου, φιλανθρωπικές οργανώσεις για τον καρκίνο και εθνικά συμβούλια υγείας εξακολουθούν να λένε αυτά τα ψέμματα στις γυναίκες.^3-5 

Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία δηλώνει σε τίτλο ότι «Η μαστογραφία σώζει ζωές»⁴ και ισχυρισμοί, χωρίς αναφορές, που προκύπτουν από πολλές δεκαετίες έρευνας δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι γυναίκες που κάνουν τακτικές μαστογραφίες είναι λιγώτερο πιθανό να χρειαστούν επιθετικές θεραπείες όπως χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση ολόκληρου του μαστού (μαστεκτομή).⁵

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος ΔΕΝ ΣΩΖΕΙ ζωές

Στις τυχαιοποιημένες δοκιμές μαστογραφικού ελέγχου, η αναλογία κινδύνου για τη συνολική θνησιμότητα μετά από 13 χρόνια παρακολούθησης ήταν 0,99 (95% διάστημα εμπιστοσύνης 0,93 έως 1,03) για εκείνες τις δοκιμές με επαρκή τυχαιοποίηση.⁶ Η εκτίμηση έτυχε να είναι η ίδια για τις άλλες δοκιμές, μερικές από τις οποίες ήταν τόσο κακώς τυχαιοποιημένες που η μέση ηλικία στις δύο συγκρινόμενες ομάδες δεν ήταν η ίδια, γεγονός που καθιστά την ανάλυση της συνολικής θνησιμότητας αναξιόπιστη.

Για δύο από τις τρεις επαρκώς τυχαιοποιημένες δοκιμές, αυτές από τον Καναδά και το Ηνωμένο Βασίλειο, υπάρχουν δεδομένα παρακολούθησης μετά από 25 και 23 χρόνια, αντίστοιχα.^7,8 Η αναλογία κινδύνου για τη συνολική θνησιμότητα ήταν 1,01 (95% διάστημα εμπιστοσύνης 0,98 έως 1,03) και για τις τρεις δοκιμές (και οι δύο με σταθερό αποτέλεσμα και μοντέλο τυχαίων επιδράσεων, Comprehensive Meta Analysis Version 3.0). Στον πίνακα, το έτος σημαίνει το έτος έναρξης της δοκιμής:

Αυτό είναι ένα πολύ ισχυρό αποτέλεσμα καθώς προέρχεται από συνολικά 25.046 θανάτους. Μπορούμε λοιπόν να πούμε με μεγάλη σιγουριά ότι ο μαστογραφικός έλεγχος δεν σώζει ζωές.

Εάν περιορίσουμε την ανάλυση στις δύο δοκιμές με πολύ μεγάλη παρακολούθηση, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο, μια αναλογία κινδύνου 1,01 (0,99 έως 1,04).

Η θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού είναι ένα σοβαρά ελαττωματικό αποτέλεσμα

Θα εκπλήξει τους περισσότερους ανθρώπους να μάθουν ότι δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε όσα έχουν αναφερθεί στις τυχαιοποιημένες δοκιμές σχετικά με την επίδραση του προσυμπτωματικού ελέγχου στη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού, αλλά αυτό είναι ένα αντικειμενικό γεγονός.⁶ 

Μια μειοψηφία των γυναικών που πέθαναν υποβλήθηκαν σε νεκροψία και σε αρκετές δοκιμές, η αιτία θανάτου δεν αξιολογήθηκε τυφλά.⁶ Έχω τεκμηριώσει ότι η εκτίμηση της αιτίας θανάτου ήταν σοβαρά προκατειλημμένη.^6,9 Εάν συμπεριλάβουμε όλες τις δοκιμές στην ανάλυση, θα περιμέναμε να δούμε τη μεγαλύτερη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού σε εκείνες τις δοκιμές που ήταν πιο αποτελεσματικές στη μείωση του ποσοστού των θετικών καρκίνων (καρκίνοι που είχαν δώσει μεταστάσεις) στην ομάδα που εξετάστηκε.

Αυτό ήταν πράγματι έτσι, αλλά η γραμμή παλινδρόμησης ήταν σε λάθος μέρος. Προβλέπει ότι η αποτελεσματικότητα του προσυμπτωματικού ελέγχου μηδενική (δηλαδή το ποσοστό των θετικών σε λεμφαδένες καρκίνων είναι το ίδιο στις ομάδες που ελέγχθηκαν όπως και στις ομάδες ελέγχου) έχει ως αποτέλεσμα μείωση κατά 16% της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού (95% διάστημα εμπιστοσύνης, 9% έως 23% μείωση).^6,9 Αυτό μπορεί να συμβεί μόνο εάν υπάρχει μεροληψία και περαιτέρω αναλύσεις έδειξαν ότι η εκτίμηση της αιτίας θανάτου και του αριθμού των καρκίνων σε προχωρημένα στάδια ήταν και οι δύο μεροληπτικές υπέρ του προσυμπτωματικού ελέγχου.

Συστηματικές ανασκοπήσεις που περιλαμβάνουν όλες τις δοκιμές, καθώς και τις ελάχιστα τυχαιοποιημένες, έχουν αναφέρει ότι ο μαστογραφικός έλεγχος μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού κατά 16-19%.^6,10 Καθώς αυτή η εκτίμηση είναι του ίδιου μεγέθους με την προκατάληψη στην ανάλυση παλινδρόμησης, αυτό υποδηλώνει ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος δεν μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού.

Ένας άλλος λόγος για τον οποίο η θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού είναι μια λανθασμένη έκβαση είναι ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος οδηγεί σε υπερδιάγνωση, δηλαδή στην ανίχνευση καρκίνων και πρόδρομων ουσιών του καρκίνου (καρκίνωμα in situ), οι οποίες δεν θα είχαν υποπέσει στην προσοχή της γυναίκας στην υπόλοιπη ζωή της και επομένως δεν θα είχαν γίνει πρόβλημα χωρίς τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Δεδομένου ότι δεν είναι δυνατό να γίνει διάκριση μεταξύ αβλαβών καρκίνων και επικίνδυνων, όλοι αντιμετωπίζονται και η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία που χορηγούνται σε υγιείς γυναίκες αυξάνουν τη θνησιμότητα τους.⁶ 

Εάν λάβουμε υπόψη τους θανάτους από καρκίνο της καρδιάς και του πνεύμονα που προκλήθηκαν από τον τύπο ακτινοθεραπείας που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διεξαγωγή των δοκιμών προσυμπτωματικού ελέγχου και υποθέσουμε γενναιόδωρα ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού κατά 20% και οδηγεί μόνο σε υπερδιάγνωση υγιών γυναικών, τότε δεν υπάρχει όφελος θνησιμότητας από τον προσυμπτωματικό έλεγχο.¹¹

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι οι πιο αναξιόπιστες δοκιμές ήταν αυτές που ανέφεραν τις μεγαλύτερες μειώσεις στη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού.⁶ Η διαφορά στις εκτιμήσεις επίδρασης μεταξύ των επαρκώς τυχαιοποιημένων δοκιμών και των κακώς διεξαχθεισών δοκιμών ήταν στατιστικά σημαντική, τόσο μετά από 7 όσο και 14 χρόνια παρακολούθησης (P = 0,005 και P = 0,02, αντίστοιχα).¹²

Ολική θνησιμότητα από καρκίνο

Δεδομένου ότι η εσφαλμένη ταξινόμηση της αιτίας θανάτου αφορά συχνά θανάτους από άλλους καρκίνους,⁶ Η συνολική θνησιμότητα από καρκίνο είναι λιγώτερο προκατειλημμένη από τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού.

Ορισμένοι δοκιμαστές δεν έχουν αναφέρει ποια ήταν η συνολική θνησιμότητα από καρκίνο, αλλά έχουμε δεδομένα από τις τρεις επαρκώς τυχαιοποιημένες δοκιμές.^6,8 Δεν υπήρξε καμμία επίδραση του προσυμπτωματικού ελέγχου στη συνολική θνησιμότητα από καρκίνο, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του μαστού, αναλογία κινδύνου 1,00, 95% διάστημα εμπιστοσύνης 0,96 έως 1,04. Υπήρχαν δύο διαφορετικές ηλικιακές ομάδες στην καναδική δοκιμή, 40-49 (α) και 50-59 ετών (β):

Δεδομένου ότι η συνολική θνησιμότητα από καρκίνο είναι λιγότερο προκατειλημμένη από τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού, είναι ενδιαφέρον να δούμε ποια θα ήταν η αναμενόμενη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού (συμπεριλαμβανομένης της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού) εάν η αναφερόμενη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού κατά 29% μετά από 7 χρόνια στις κακώς τυχαιοποιημένες δοκιμές⁶ ήταν αληθινές.

Θα ήταν ένας λόγος κινδύνου 0,95, ο οποίος είναι σημαντικά χαμηλότερος (P = 0,02)⁶ από αυτό που πραγματικά βρέθηκε. Αυτό παρέχει περαιτέρω στοιχεία ότι η εκτίμηση της αιτίας θανάτου ήταν μεροληπτική υπέρ του προσυμπτωματικού ελέγχου.

Ο καρκίνος του μαστού δεν ανιχνεύεται νωρίς αλλά πολύ αργά

Αν υποθέσουμε ότι οι παρατηρούμενοι χρόνοι διπλασιασμού στις διαχρονικές μελέτες όγκων είναι σταθεροί από την έναρξη έως ότου ο όγκος γίνει ανιχνεύσιμος, η μέση γυναίκα έχει φιλοξενήσει τον καρκίνο για 21 χρόνια πριν αποκτήσει μέγεθος 10 mm και γίνει ανιχνεύσιμος με μαστογραφία.¹³ 

Δεδομένου αυτού του μεγάλου χρονικού διαστήματος, είναι παραπλανητικό να το αποκαλούμε «έγκαιρη ανίχνευση» και επειδή το αποτέλεσμα του προσυμπτωματικού ελέγχου είναι ασήμαντο, δηλαδή να προχωρήσει η διάγνωση κατά λιγότερο από ένα χρόνο.¹³ 

Ωστόσο, όλες οι αρχές επαναλαμβάνουν αυτό το μάντρα. Καθώς είναι αδύνατο όλοι όσοι εργάζονται με καρκίνο να αγνοούν τα βασικά της βιολογίας του όγκου, μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το κοινό σε όλο τον κόσμο παραπληροφορείται. Αυτό είναι απάτη επειδή είναι σκόπιμη και επειδή οι γυναίκες πιστεύουν ότι η «έγκαιρη ανίχνευση» θα σώσει τη ζωή τους.

Κάποτε ρώτησα έναν διάσημο βιολόγο όγκων, τον Keld Danø, κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος για καφέ σε μια διεθνή συνάντηση, αν συμφωνούσε μαζί μου ότι ήταν αδύνατο να μειωθεί η θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού κατά 30% με τον προσυμπτωματικό έλεγχο, με βάση τις γνώσεις μας για τη βιολογία του όγκου.¹⁴ Συμφώνησε. Όταν ρώτησα γιατί άνθρωποι σαν αυτόν δεν συμμετείχαν στην επιστημονική συζήτηση, δεν απάντησε και δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς γιατί. Δεν είναι σοφό να επισημαίνετε ότι οι συνάδελφοί σας κάνουν λάθος όταν λαμβάνετε/ουν μεγάλα κεφάλαια από μια φιλανθρωπική οργάνωση για τον καρκίνο που διαφημίζει τον προσυμπτωματικό έλεγχο.

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΥΠΟΦΕΡΟΥΝ ΕΝΩ ΟΛΟΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΕΥΗΜΕΡΟΥΝ.

Οι πρώτες κυτταρικές αλλαγές, καρκίνωμα in situ, δεν ανιχνεύονται εκτός εάν οι γυναίκες κάνουν μαστογραφία. Στη συστηματική ανασκόπηση των χωρών με οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, βρήκαμε υπερδιάγνωση 35% για διηθητικό καρκίνο και 52% όταν συμπεριλάβαμε καρκίνωμα in situ.¹⁵ 

Αν και λιγώτερες από τις μισές περιπτώσεις καρκινώματος in situ εξελίσσονται σε διηθητικό καρκίνο,^16,17 ωστόσο, οι γυναίκες αντιμετωπίζονται τακτικά με χειρουργική επέμβαση, φάρμακα και ακτινοθεραπεία.

Η βαθιά ειρωνεία είναι ότι η χειρουργική επέμβαση είναι συχνά μαστεκτομή επειδή οι κυτταρικές αλλαγές μπορεί να εξαπλωθούν διάχυτα στο στήθος και μερικές φορές ακόμη και στους δύο μαστούς. Στη Νέα Νότια Ουαλία, το ένα τρίτο των γυναικών με καρκίνωμα in situ υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή,¹⁸ και στο Ηνωμένο Βασίλειο, το καρκίνωμα in situ αντιμετωπίστηκε συχνότερα με μαστεκτομή από ό,τι με διηθητικό καρκίνο,¹⁹ και ο αριθμός των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή σχεδόν διπλασιάστηκε από το 1998 έως το 2008.²⁰ 

Αυτό μας φέρνει στο τρίτο μεγάλο ψέμμα στην προπαγάνδα σχετικά με τον προληπτικό έλεγχο μαστογραφίας.

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος δεν μειώνει αλλά αυξάνει τις μαστεκτομές

Λόγω της σημαντικής υπερδιάγνωσης του διηθητικού καρκίνου και του καρκινώματος in situ, και επειδή ο προσυμπτωματικός έλεγχος προάγει ελαφρώς την ανίχνευση διηθητικών καρκίνων,¹³ είναι αναπόφευκτο ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος αυξάνει τις μαστεκτομές.

Στις τυχαιοποιημένες δοκιμές προσυμπτωματικού ελέγχου, βρήκαμε 31% περισσότερες μαστεκτομές στις ομάδες που εξετάστηκαν από ό,τι στις ομάδες ελέγχου.⁶ 

Η Δανία είναι μια μοναδική χώρα που το μελετά αυτό στην πράξη, καθώς είχαμε μια περίοδο 17 ετών (1991-2007) όπου μόνο το 20% περίπου των δυνητικά επιλέξιμων γυναικών προσκλήθηκαν σε προσυμπτωματικό έλεγχο επειδή ορισμένες κομητείες δεν είχαν προσυμπτωματικό έλεγχο.²¹ Όταν ξεκινήσει ο προσυμπτωματικός έλεγχος, θα γίνουν περισσότερες διαγνώσεις καρκίνου του μαστού από το συνηθισμένο και θα υπάρξουν περισσότερες μαστεκτομές. Ωστόσο, όπως φαίνεται στα γραφήματα, οι τεράστιες αυξήσεις στις μαστεκτομές δεν αντισταθμίζονται από την πτώση των μαστεκτομών αργότερα, όπου υπήρξε παρόμοια μείωση στις μαστεκτομές σε μη ελεγμένες περιοχές όπως στις ελεγμένες περιοχές:²²

Επιπλέον, όπως δείχνει το επόμενο γράφημα, δεν υπάρχει αντισταθμιστική μείωση στις ομάδες ηλικιωμένων:²²

Ωστόσο, λένε στις γυναίκες ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος οδηγεί σε λιγώτερο επεμβατική χειρουργική επέμβαση, με λιγότερες μαστεκτομές. Πρόκειται για ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ στο έπακρο.

Το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο τέχνασμα που χρησιμοποιείται για την παραπληροφόρηση των γυναικών σχετικά με αυτό το θέμα είναι η αναφορά ποσοστών αντί για αριθμούς.³ Φανταστείτε μια πόλη με ένα ορισμένο επίπεδο εγκληματικότητας. Χωρίζετε τα εγκλήματα σε σοβαρά και λιγώτερο σοβαρά. Με την πάροδο του χρόνου, το ποσοστό της σοβαρής εγκληματικότητας αυξάνεται κατά 20% και το ποσοστό της λιγότερο σοβαρής εγκληματικότητας κατά 40%. Αυτή είναι μια εξέλιξη προς το χειρότερο. Αλλά παρ’ όλο που περισσότεροι άνθρωποι εκτίθενται σε σοβαρά εγκλήματα και περισσότεροι άνθρωποι εκτίθενται επίσης σε λιγότερο σοβαρά εγκλήματα, ένας απατεώνας θα έλεγε ότι, καθώς υπάρχουν τώρα σχετικά λιγώτερες περιπτώσεις σοβαρών εγκλημάτων, η κατάσταση έχει βελτιωθεί.

Είναι λυπηρό το γεγονός ότι άνθρωποι που γνωρίζουν καλύτερα – ερευνητές προσυμπτωματικού ελέγχου, φιλανθρωπικές οργανώσεις για τον καρκίνο, εθνικά συμβούλια υγείας κ.λπ. – έχουν πει ψέμματα στο κοινό με αυτόν τον τρόπο³ και εξακολουθούν να το κάνουν, σε άμεση αντίθεση με τη λογική και τα επιστημονικά στοιχεία.

Τα Τελικά Στρώματα της Ανεντιμότητας

Η περιοχή του μαστογραφικού ελέγχου είναι γεμάτη ανεντιμότητα. Τόσο πολύ που χρειάστηκε να γράψω ένα ολόκληρο βιβλίο που να περιγράφει λεπτομερώς όλους τους περίτεχνους τρόπους με τους οποίους οι ερευνητές και άλλοι είχαν κάνει να φαίνεται ότι ο Αυτοκράτορας ήταν ντυμένος, ενώ στην πραγματικότητα ήταν γυμνός.³ 

Η εξαπάτηση είναι ολοκληρωτική γιατί συνεχιζόταν πάντα αφού είχα επισημάνει σε επιστολές προς τον εκδότη τι είχαν κάνει λάθος οι ερευνητές και στο οποίο απαντούσαν.^3,14 Επομένως, δεν μπορούν να ισχυριστούν ότι δεν γνώριζαν ότι συνέχισαν να χειραγωγούν τα δεδομένα και να εξαπατούν το κοινό.

Τρεις από τους πιο ανέντιμους και πιο παραγωγικούς συγγραφείς είναι ο László Tabár, ο Stephen Duffy και ο Robert Smith. Για πολλά χρόνια, επιτέθηκαν επιθετικά στην εκτεταμένη έρευνά μου για τον μαστογραφικό έλεγχο, αλλά ποτέ με πειστικά επιχειρήματα^3,14 – διαπρέπουν στα ad hominem επιχειρήματα.

Ο László Tabár ήταν ο κύριος ερευνητής για τη σουηδική μελέτη Two-County, μια πρώιμη δοκιμή που ανέφερε μια τεράστια επίδραση του προσυμπτωματικού ελέγχου, μια μείωση 31% στη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού.²³ Αυτή η δοκιμή ήταν καθοριστική για την εισαγωγή του προσυμπτωματικού ελέγχου. Ωστόσο, υπάρχουν τόσες πολλές σοβαρές αποκλίσεις στους αριθμούς και ορισμένα από τα ευρήματα είναι τόσο απίθανα και ασύμβατα με τα αναφερόμενα χαρακτηριστικά του όγκου, που μοιάζει με επιστημονικό παράπτωμα.^3,6,24-27 Ο Tabár έχει κάνει μια περιουσία στον έλεγχο μαστογραφίας και έχει τη συνήθεια να απειλεί με δικαστικές αγωγές κάθε φορά που κάποιος πλησιάζει πολύ τα μυστικά του.^3,14,23

Δεν θα πίστευε κανείς ότι ο Stephen Duffy είναι καθηγητής στατιστικής επειδή έχει λυγίσει τα δεδομένα πέρα από την πεποίθηση και πέρα από αυτό που είναι κατάλληλο με πολλούς δημιουργικούς και σκοτεινούς τρόπους.^3,6,14 Ο Robert Smith ήταν κάποτε Διευθυντής Προσυμπτωματικού Ελέγχου Καρκίνου στην Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία.

Αυτή η τριανδρία ανέφερε μείωση 63% στη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού σε μια μελέτη παρατήρησης.²⁸ Επεσήμανα μερικά από τα προβλήματα με τη μελέτη τους,²⁹ αλλά στην απάντησή τους,³⁰ αυτές οι γυναίκες που παρακολούθησαν τον προσυμπτωματικό έλεγχο με γυναίκες που δεν το έκαναν, αν και είναι σαφές από ότι γνώριζαν ότι τέτοιες συγκρίσεις είναι σοβαρά παραπλανητικές.

Αυτοί οι συγγραφείς ισχυρίστηκαν, με βάση τα δεδομένα της μελέτης Two-County, ότι είχαν βρει μια «στατιστικά σημαντική μείωση της θνησιμότητας κατά 13% σε σχέση με μια πρόσκληση για προσυμπτωματικό έλεγχο».^31,32 Αυτό είναι εντελώς λάθος και εντελώς αδύνατο. Ακόμα κι αν ο προσυμπτωματικός έλεγχος ήταν 100% αποτελεσματικός και απέτρεπε όλους τους θανάτους από καρκίνο του μαστού, δεν θα μπορούσε να μειώσει τη συνολική θνησιμότητα κατά 13%.

Επιπλέον, προέβλεψαν ότι όταν ένα πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου λειτουργούσε για κάποιο χρονικό διάστημα, θα μπορούσε κανείς να αναμένει μείωση της συνολικής θνησιμότητας κατά 3-4%.³¹ Αυτό είναι επίσης αδύνατο εκτός εάν ο προσυμπτωματικός έλεγχος αποτρέψει όλους τους θανάτους από καρκίνο του μαστού. Ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο του μαστού κατά τη διάρκεια της ζωής είναι 2,5-3%,³³ και ήταν 3-4% σε πολλές χώρες πριν από την εισαγωγή του προσυμπτωματικού ελέγχου.

Παρατήρησα ξερά στο βιβλίο μου ότι αν συνέχιζαν τη γραμμή της έρευνάς τους για άλλες ασθένειες, μπορεί να βρουν τη συνταγή για αιώνια ζωή.³ Σημείωσα επίσης ότι το πρόβλημα με το ψέμμα είναι ότι αργά ή γρήγορα οι άνθρωποι συνήθως αντιφάσκουν με τον εαυτό τους, κάτι που έκαναν σε σχέση με μια μελέτη που είχαν δημοσιεύσει στο The Lancet.³

Ένας συνηθισμένος τρόπος εξαπάτησης των αναγνωστών είναι να πούμε ότι η έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού «μειώνει τη θνησιμότητα»³⁴ χωρίς να διευκρινίζεται τι είδους θνησιμότητα είναι αυτή, γεγονός που κάνει τον αναγνώστη να πιστεύει ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος σώζει ζωές.

Το πιο συνηθισμένο λάθος στη βιβλιογραφία προσυμπτωματικού ελέγχου θα μπορούσε να είναι ότι οι άνθρωποι μεταφράζουν ψευδώς μια καταγεγραμμένη επίδραση στη θνησιμότητα από καρκίνο σε επίδραση στη θνησιμότητα από όλες τις αιτίες. Βλέπουμε παντού ισχυρισμούς ότι τα κοινά τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου σώζουν ζωές, αλλά μια συστηματική ανασκόπηση των τυχαιοποιημένων δοκιμών διαπίστωσε ότι το μόνο τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου με σημαντικό κέρδος κατά τη διάρκεια της ζωής ήταν η σιγμοειδοσκόπηση. Επέκτεινε τη ζωή κατά 110 ημέρες κατά μέσο όρο και καθώς το διάστημα εμπιστοσύνης 95% πήγε από 0 σε 274 ημέρες, αυτό το αποτέλεσμα ήταν στα πρόθυρα να μην είναι στατιστικά σημαντικό.³⁵ 

Ένα άλλο κοινό κόλπο είναι να χρησιμοποιούμε υποθετικές δηλώσεις όταν έχουμε ορισμένες γνώσεις. Για παράδειγμα, οι συγγραφείς μπορεί να γράψουν – ακόμη και στα πιο αξιόλογα ιατρικά περιοδικά μας – ότι η υπερβολική ανίχνευση «μπορεί» να συμβεί για διηθητικούς καρκίνους και ότι «μπορεί» να προκαλέσει βλάβη μέσω περιττής επισήμανσης και θεραπείας ασθενών που, χωρίς έλεγχο, «μπορεί» να μην είχαν διαγνωστεί ποτέ.³⁴ Αυτές δεν είναι υποθετικές πιθανότητες. είναι αναπόφευκτες συνέπειες του προσυμπτωματικού ελέγχου.

Τελικές παρατηρήσεις

Ξεκινώντας το 2000, έχω δημοσιεύσει πολλά επιστημονικά άρθρα, επιστολές προς τον εκδότη, άρθρα εφημερίδων και δύο βιβλία σχετικά με τον μαστογραφικό έλεγχο που δεν αφήνουν ίχνος αμφιβολίας ότι αυτή η παρέμβαση είναι πολύ επιβλαβής.³⁷ 

Παρ’ όλο που ξέρω ότι κανείς δεν θα καταδικαστεί ποτέ, θεωρώ έγκλημα το γεγονός ότι οι γυναίκες έχουν συστηματικά παρασυρθεί να πιστεύουν ότι ο έλεγχος είναι καλός για αυτές. Σύμφωνα με τις αρχές της ενημερωμένης συναίνεσης, οι άνθρωποι πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένοι για τα πιο σημαντικά οφέλη και βλάβες των παρεμβάσεων που τους προσφέρονται, αλλά αυτή η ηθική απαίτηση έχει αγνοηθεί βάναυσα. Σε τέτοιο βαθμό που σε πολλές χώρες, οι γυναίκες λαμβάνουν μια «πρόσκληση» για μαστογραφία με προκαθορισμένο χρόνο για μαστογραφία για την οποία δεν ρώτησαν ποτέ.¹ Αυτό τους κάνει να πιστεύουν ότι είναι πολύ σημαντικό να εμφανιστούν και αισθάνονται πίεση να ακυρώσουν το ραντεβού εάν δεν θέλουν να κάνουν μαστογραφία. Εάν αρνηθούν, συχνά υποβάλλονται σε εξαιρετικά καταναγκαστικές και πατερναλιστικές επιστολές παρακολούθησης.

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα της βαθιά ανήθικης πρακτικής:¹

«Έχουμε κρατήσει χρόνο… Εάν η ώρα είναι πολύ άβολη, σας ζητάμε να επικοινωνήσετε με το κέντρο προσυμπτωματικού ελέγχου μαστογραφίας το συντομότερο δυνατό.»

«Ανησυχώ που δεν έχετε ακόμη ανταποκριθεί στην πρόσφατη πρόσκλησή μας για προληπτική μαστογραφία».

«Εάν θέλετε να αποφύγετε τη συμμετοχή, σας ζητάμε να συμπληρώσετε μια φόρμα. Λαμβάνετε αυτό το έντυπο καλώντας το διαγνωστικό κέντρο μαστού.»

«Τα τελευταία δύο χρόνια, περισσότερες από 340.000 γυναίκες του Κουήνσλαντ έχουν επωφεληθεί από τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα BreastScreen Queensland».

«Μπορείτε να κάνετε ένα θετικό βήμα για να μειώσετε τον δικό σας κίνδυνο και να μας βοηθήσετε να πετύχουμε τον στόχο μας, αποφασίζοντας να συμμετάσχετε».

Αυτό που έχει σημασία είναι να διασφαλίσουμε μια υψηλή απορρόφηση, «ο στόχος μας», όχι ότι οι γυναίκες καταλαβαίνουν σε τι υποβάλλονται.

Συμβουλεύω τις γυναίκες σε όλες τις χώρες να μην πηγαίνουν σε μαστογραφία και να μην κάνουν τίποτα εάν είναι «προσκεκληθείσες», κάτι που έκανε η γυναίκα μου. Δεν είχε καμμία υποχρέωση να αρνηθεί μια «πρόσκληση» με προκαθορισμένο χρόνο που δεν ζήτησε ποτέ, και το γράμμα την έκανε να θυμώσει.

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος είναι επιβλαβής με πολλούς άλλους τρόπους από αυτούς που ανέφερα εδώ, π.χ. μεταξύ του ενός τετάρτου και του μισού, ανάλογα με τη χώρα, όλων των γυναικών που παρακολουθούν επανειλημμένα τον προσυμπτωματικό έλεγχο θα εμφανίσουν τουλάχιστον ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα, το οποίο μπορεί να είναι οδυνηρό για αρκετά χρόνια.³⁶ Ως εκ τούτου, αποτελεί άλλη μια τεράστια βλάβη.^6,14

Όπως έχω εξηγήσει αλλού,³⁸ η Cochrane Collaboration αρνήθηκε να μας επιτρέψει να ενημερώσουμε την κριτική μας Cochrane σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο μαστογραφίας πέρυσι, παρόλο που την είχα ενημερώσει τρεις φορές στο παρελθόν και η ενημέρωση αφορούσε μόνο την προσθήκη περισσότερων θανάτων σε δύο από τις δοκιμές.

Παραδόξως, ο “Sign-Off Editor” σημείωσε ότι η αναθεώρησή μας θα μπορούσε να δημιουργήσει μια δυνητικά επιζήμια καταιγίδα παραπληροφόρησης και κατηγορηθήκαμε ότι είχαμε προκατειλημμένες ιδέες σχετικά με το ότι δεν υπήρχε όφελος από τον έλεγχο “αντί να σκεφτούμε ότι μπορεί στην πραγματικότητα να έχει όφελος που δεν εντοπίστηκε”. Μας απαγορεύτηκε επίσης να χρησιμοποιήσουμε τον όρο υπερδιάγνωση, παρ’ όλο που αυτός είναι τυπικός και εμφανίζεται σε άλλες κριτικές Cochrane για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου, συμπεριλαμβανομένης της δικής μας.^6,12 

Όταν δημοσίευσα για πρώτη φορά την κριτική Cochrane, το 2001, υπήρξε ένα τεράστιο σκάνδαλο³⁹ επειδή ο Cochrane μας απαγόρευσε να δημοσιεύσουμε τα δεδομένα μας σχετικά με τις πιο σημαντικές βλάβες του προσυμπτωματικού ελέγχου, της υπερδιάγνωσης και της υπερθεραπείας.³ Αυτό θα έπρεπε να είχε κάνει τους ηγέτες του Cochrane να χειριστούν την ενημέρωσή μας επαγγελματικά, αλλά προτίμησαν να υποστηρίξουν το κυρίαρχο δόγμα σχετικά με τον έλεγχο παρά να πουν στις γυναίκες την αλήθεια.

Μόνο ένα ερώτημα παραμένει: Ποια χώρα θα είναι η πρώτη που θα δείξει λίγη λογική και σεβασμό στην επιστήμη και θα εγκαταλείψει τον έλεγχο;

βιβλιογραφικές αναφορές

1 Jørgensen KJ, Gøtzsche PC. Περιεχόμενο των προσκλήσεων για μαστογραφία προσυμπτωματικού ελέγχου με δημόσια χρηματοδότηση. BMJ 2006;332:538-41.

2 Gøtzsche P, Hartling OJ, Nielsen M, Brodersen J, Jørgensen KJ. Έλεγχος μαστού: τα γεγονότα – ή ίσως όχι. BMJ 2009;338:446-8.

3 Gøtzsche PC. Μαστογραφία: αλήθεια, ψέμματα και διαμάχη. Λονδίνο: Radcliffe Publishing; 2012.

4 Η μαστογραφία σώζει ζωές. Αμερικανικό Κολλέγιο Ακτινολογίας 2026; 27 Φεβρουαρίου.

5 Συστάσεις της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού. 2026; 27 Φεβρουαρίου.

6 Gøtzsche PC, Jørgensen KJ. Έλεγχος για καρκίνο του μαστού με μαστογραφία. Βάση δεδομένων Cochrane Sys Rev 2013; 6:CD001877.

7 Miller AB, Wall C, Baines CJ, et al. Εικοσιπενταετής παρακολούθηση για τη συχνότητα εμφάνισης και τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού της Καναδικής Εθνικής Μελέτης Προσυμπτωματικού Ελέγχου Μαστού: τυχαιοποιημένη δοκιμή προσυμπτωματικού ελέγχου. BMJ 2014; 348:ζ366.

8 Duffy SW, Vulkan D, Cuckle H, et al. Επίδραση του μαστογραφικού ελέγχου από την ηλικία των 40 ετών στη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού (δοκιμή ηλικίας στο Ηνωμένο Βασίλειο): τελικά αποτελέσματα μιας τυχαιοποιημένης, ελεγχόμενης δοκιμής. Lancet Oncol 2020;21:1165-72.

9 Gøtzsche PC. Σχέση μεταξύ της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού και της αποτελεσματικότητας του προσυμπτωματικού ελέγχου: συστηματική ανασκόπηση των δοκιμών μαστογραφίας. Dan Med Bull 2011; 58:Α4246.

10 Humphrey LL, Helfand M, Chan BK, Woolf SH. Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου του μαστού: μια περίληψη των αποδεικτικών στοιχείων για την Ειδική Ομάδα Προληπτικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ. Ann Intern Med 2002; 137(5 Μέρος 1):347-60.

11 Baum M. Οι βλάβες από τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του μαστού υπερτερούν των οφελών εάν συμπεριληφθεί ο θάνατος που προκαλείται από τη θεραπεία. BMJ 2013; 346:Φ385.

12 Gøtzsche PC, Nielsen M. Προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο του μαστού με μαστογραφία. Βάση δεδομένων Cochrane Syst Rev 2006; 4:CD001877.

13 Gøtzsche PC, Jørgensen KJ, Zahl PH, Maehlen J. Γιατί ο μαστογραφικός έλεγχος δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες από τις τυχαιοποιημένες δοκιμές. Έλεγχος Αιτιών Καρκίνου 2012;23:15-21.

14 Gøtzsche PC. Μαστογραφία: η μεγάλη φάρσα. Κοπεγχάγη: Ινστιτούτο Επιστημονικής Ελευθερίας. 2024 (διατίθεται δωρεάν).

15 Jørgensen KJ, Gøtzsche PC. Υπερδιάγνωση σε δημόσια οργανωμένα προγράμματα μαστογραφικού ελέγχου: συστηματική ανασκόπηση των τάσεων επίπτωσης. BMJ 2009; 339:β2587.

16 Nielsen M, Thomsen JL, Primdahl S, et al. Καρκίνος του μαστού και ατυπία σε νεαρές και μεσήλικες γυναίκες: μελέτη 110 ιατρονομικών αυτοψιών. Br J Καρκίνος 1987;56:814-9.

17 Welch HG, Μαύρο WC. Χρησιμοποιώντας σειρές αυτοψίας για την εκτίμηση της δεξαμενής της νόσου για το καρκίνωμα του πόρου in situ του μαστού. Ann Intern Med 1997;127:1023-8.

18 Kricker A, Smoothy V, Armstrong B. Καρκίνωμα του πόρου in situ σε γυναίκες της ΝΝΟ το 1995 έως το 1997. Εθνικό Κέντρο Καρκίνου Μαστού & Ωοθηκών, 2000; 15 Απριλίου.

19 Patnick J. NHS Breast Screening Programme: ετήσια ανασκόπηση 2011. Πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου μαστού NHS 2012.

20 Ντίξον JM. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος του μαστού έχει αυξήσει τον αριθμό των μαστεκτομών. Καρκίνος του μαστού Res 2009; 11 (Συμπλήρωμα 3):S19.

21 Jørgensen KJ, Zahl P-H, Gøtzsche PC. Υπερδιάγνωση σε οργανωμένο μαστογραφικό έλεγχο στη Δανία: μια συγκριτική μελέτη. BMC Womens Health 2009;9:36.

22 Jørgensen KJ, Keen JD, Gøtzsche PC. Δικαιολογείται ο μαστογραφικός έλεγχος λαμβάνοντας υπόψη το σημαντικό ποσοστό υπερδιάγνωσης και τη μικρή επίδραση στη θνησιμότητα; Ακτινολογία 2011;260:621-7.

23 Tabár L, Fagerberg CJ, Gad A, et al. Μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού μετά από μαζικό έλεγχο με μαστογραφία. Τυχαιοποιημένη δοκιμή από την Ομάδα Εργασίας για τον Προσυμπτωματικό Έλεγχο του Καρκίνου του Μαστού του Σουηδικού Εθνικού Συμβουλίου Υγείας και Πρόνοιας. Lancet 1985;1:829-32.

24 Zahl P, Kopjar B, Mæhlen J. Mammografistudier. Tidsskr Nor Lægeforen 2001;121:2636.

25 Gøtzsche PC, Mæhlen J, Zahl PH. Τι είναι η δημοσίευση; Lancet 2006; 368:1854–6.

26 Zahl P-H, Gøtzsche PC, Andersen JM, Mæhlen J. Τα αποτελέσματα της δοκιμής μαστογραφίας σε δύο κομητείες δεν είναι συμβατά με τις σύγχρονες επίσημες σουηδικές στατιστικές για τον καρκίνο του μαστού. Dan Med Bull 2006;53:438-40.

27 Gøtzsche PC. Πληροφοριοδότης στην υγειονομική περίθαλψη (αυτοβιογραφία). Κοπεγχάγη: Ινστιτούτο Επιστημονικής Ελευθερίας 2025 (διατίθεται δωρεάν).

28 Tabár L, Vitak B, Chen HH, Yen MF, Duffy SW, Smith RA. Πέρα από τις τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές: ο οργανωμένος μαστογραφικός έλεγχος μειώνει σημαντικά τη θνησιμότητα από καρκίνωμα του μαστού. Καρκίνος 2001;91:1724-31.

29 Gøtzsche PC. Πέρα από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές. Καρκίνος 2002;94:578.

30 Tabár L, Duffy SW, Smith RA. Πέρα από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές. Απάντηση των συγγραφέων. Cancer 2002; 94:581–3.

31 Tabár L, Duffy SW, Yen MF, Warwick J, Vitak B, Chen HH, Smith RA. Θνησιμότητα από όλες τις αιτίες μεταξύ ασθενών με καρκίνο του μαστού σε μια δοκιμή προσυμπτωματικού ελέγχου: υποστήριξη για τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού ως τελικό σημείο. J Med Screen 2002; 9:159–62.

32 Duffy SW, Tabár L, Vitak B, Yen MF, Warwick J, Smith RA, Chen HH. Η σουηδική δοκιμή μαστογραφικού ελέγχου δύο κομητειών: τυχαιοποίηση σε ομάδες και αξιολόγηση τελικού σημείου. Ann Oncol 2003; 14:1196–8.

33 Γραφείο Απογραφών και Ερευνών Πληθυσμού. Στατιστικές θνησιμότητας: αιτία 1988. Λονδίνο: HMSO; 1990. (Σειρά DH2 αρ. 15. Πίνακας 2).

34 Irwig L, Houssami N, Armstrong B, Glasziou P. Αξιολόγηση νέων εξετάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού. BMJ 2006;332:678-9.

35 Bretthauer M, Wieszczy P, Løberg M, et al. Εκτιμώμενη διάρκεια ζωής που αποκτήθηκε με τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου καρκίνου: μια μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών. JAMA Intern Med 2023;183:1196-1203.

36 Brodersen J, Siersma VD. Μακροπρόθεσμες ψυχοκοινωνικές συνέπειες της μαστογραφίας ψευδώς θετικού ελέγχου. Ann Fam Med 2013; 11:106–15.

37 Gøtzsche PC. Ο μαστογραφικός έλεγχος είναι επιβλαβής και πρέπει να εγκαταλειφθεί. JR Soc Med 2015;108:341-5.

38 Gøtzsche PC. Ο Cochrane σε μια αποστολή αυτοκτονίας. Εφημερίδα Brownstone 2025; 20 Ιουνίου.

39 Horton R. Προληπτική μαστογραφία – μια επισκόπηση επανεξετάστηκε. Lancet 2001;358:1284-5.

–

Ο Peter C. Gøtzsche είναι Δανό ιατρός και ιατρικός ερευνητής