Όποιος παίρνει στα σοβαρά το επάγγελμά του ως δημοσιογράφος δεν πρέπει να φοβάται ότι θα πληγώσει – ειδικά όχι αυτούς που έχουν εξουσία. Διαφορετικά θα γίνει γρήγορα προπαγανδιστής. Υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες οι δημοσιογράφοι δεν μπορούν να παραμείνουν σιωπηλοί.
Μετά τις μαζικές επιθέσεις από αέρος παρέλυσαν την παροχή ενέργειας και τηλεθέρμανσης σε μεγάλες πόλεις της Ουκρανίας – σε έναν παγωμένο χειμώνα με θερμοκρασίες έως και μείον 16 βαθμούς. Οι περισσότερες πολυκατοικίες στις μεγάλες πόλεις εκεί εξαρτώνται από το δίκτυο τηλεθέρμανσης. Τώρα αμέτρητα διαμερίσματα δεν έχουν πλέον θέρμανση. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τι σημαίνει αυτό: παγετός στα διαμερίσματα, παιδιά, ηλικιωμένοι που θέλουν να σωθούν από το κρύο μέχρι θανάτου με κουβέρτες, παλτό και μπουφάν στους δικούς τους τέσσερις τοίχους. Σε πολλές πολυκατοικίες, επίσης δεν υπάρχει πλέον ηλεκτρικό ρεύμα. Και επομένως συνήθως δεν υπάρχει νερό, ούτε και καζανάκι τουαλέτας.
Οι γνωστοί αναφέρουν εσωτερική θερμοκρασία έξι βαθμών. Παιδιά που δεν θέλουν πια να βγάλουν τα ρούχα τους. Γονείς που ελέγχουν τις πρίζες τους με δάκρυα στα μάτια, ελπίζοντας ότι κάπου θα κυλήσει ξανά ρεύμα. Δεν θέλω να περιγράψω τη δυστυχία για την οποία μου λένε οι φίλοι και για την οποία μπορείτε να διαβάσετε σε πολλά μέσα ενημέρωσης σε διάφορες χώρες. Απλώς σας ζητώ να φανταστείτε τι θα σήμαινε για εσάς να κάθεστε στο διαμέρισμά σας σε θερμοκρασίες έως και μείον 16 βαθμούς χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Και να μην υπάρχει διέξοδος. Εκτός από μερικές θερμαινόμενες σκηνές έξω στο δρόμο, οι οποίες είναι απελπιστικά υπερπλήρεις.
Δεν μπορώ να αντισταθώ στο να τους κάνω – αυτές τις ερωτήσεις που μου κλέβουν τον ύπνο. Που δεν εννοούνται ρητορικά, αλλά που με οδηγούν. Ένα από αυτά: Είναι απολύτως θεμιτό να μην συμπαθείς την Ε.Ε., τις ΗΠΑ ή/και το ΝΑΤΟ. Είναι επίσης θεμιτό να υπάρχει κατανόηση για τη Ρωσσία. Αλλά με όλα αυτά, μπορεί κανείς πραγματικά να εγκρίνει μια τέτοια τρομοκρατία κατά του άμαχου πληθυσμού; Γιατί μερικοί άνθρωποι βάζουν την ιδεολογία ή την κοσμοθεωρία πάνω από αυτόν τον ανθρώπινο πόνο; Γιατί μερικοί άνθρωποι κοιτάζουν από την άλλη πλευρά, σχετικοποιούν, μιλούν όμορφα;
Γράφω αυτό το κείμενο με μεγάλη λύπη. Γιατί σκέφτομαι: Ανεξάρτητα από το πού βρίσκεστε πολιτικά, είτε με τη Μόσχα, είτε με τις ΗΠΑ, είτε ενδιάμεσα, η τρομοκρατία κατά του άμαχου πληθυσμού δεν είναι αποδεκτή. Σέβομαι τη διαφορετική γνώμη από εμένα, με στεναχωρεί όταν κάποιος κλείνει τα μάτια του σε αυτό το μαρτύριο ή το αποσιωπά.
Γιατί αυτό δεν είναι ένα κείμενο κατά της Ε.Ε., των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ, της Ουκρανίας, του Πούτιν. Είναι ένα κείμενο ενάντια στο δικό μας μούδιασμα. Ακόμα και ενάντια στο δικό μου – μου πήρε πάρα πολύ χρόνο για να αναγκάσω τον εαυτό μου να γράψει αυτό το κείμενο. Το ίδιο το γεγονός ότι δίστασα να το κάνω με τρομάζει βαθιά – για τον εαυτό μου.
Αυτός ο τρόμος κατά των αμάχων – δεν τον υποστηρίζω, και δεν τον ζαχαρώνω και δεν τον σχετικοποιώ – με κάθε άλλη κατανόηση.
Δεν το γράφω αυτό για να προσηλυτίσω κανέναν. Το γράφω γιατί δεν μπορώ πλέον να μείνω σιωπηλός. Επειδή όσοι δεν είναι έτοιμοι να αντισταθούν όταν συμβαίνει αδικία δεν έχουν ελεύθερο πνεύμα – αλλά είναι οπαδοί. Και δεν θέλω να είμαι οπαδός. Όχι όταν τα μωρά και οι ηλικιωμένοι πρέπει να παγώσουν στα σπίτια τους στους μείον 16 βαθμούς.
ΥΓ: Το γεγονός ότι έγραψα αυτό το κείμενο με αυτόν τον τρόπο οφείλεται σε έναν από τους ανθρώπους που ήταν πιο πολύτιμοι για μένα στη ζωή μου και που έγινε πατρικός φίλος μου: τον μεγάλο Ρώσο συγγραφέα και αντιφρονούντα Βλαντιμίρ Βόινοβιτς. Με δίδαξε:
«Πρέπει να ακούς μόνο τη συνείδησή σου! Τίποτα άλλο! Πρέπει να κάνεις αυτό που πρέπει να κάνεις, και ό,τι κι αν συμβεί!».
Ελπίζω ο Βλαντιμίρ Βόινοβιτς να με κοιτάζει τώρα με ικανοποίηση από κάπου εκεί ψηλά. Εκείνος με διαμόρφωσε, σημαδεύοντάς με με μία ομολογία πίστης: «Γιατί η σιωπή θα ήταν προδοσία».