Ένας μετασχηματισμός της αγοράς εργασίας που, σύμφωνα με την Europol, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαζική απογοήτευση.

Η Europol περιγράφει ένα μέλλον στο οποίο τα ρομπότ υπηρεσιών θα είναι πανταχού παρόντα. Παραδίδουν πακέτα, καθαρίζουν σιδηροδρομικούς σταθμούς, παρακολουθούν δημόσιους χώρους και αναλαμβάνουν εργασίες που παλαιότερα γίνονταν από ανθρώπους. Αυτό μπορεί να είναι βολικό για τη μεσαία τάξη των πόλεων.

Στις οικονομικά προβληματικές περιοχές, ωστόσο, ο θυμός και η αδυναμία συσσωρεύονται. Εκεί, πρώην εργαζόμενοι σε αποθήκες διαμαρτύρονται μπροστά από αυτοματοποιημένα κέντρα logistics, φωνάζουν συνθήματα κατά των μηχανών και ξεφορτώνουν την οργή τους στο επόμενο καλύτερο ρομπότ που ελέγχεται από AI.

Διαμαρτυρίες όσων έμειναν πίσω

Σύμφωνα με την Europol, ακόμη και μικρές δυσλειτουργίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κοινωνικές διαμαρτυρίες.

Ένα ρομπότ φροντίδας που χορηγεί λάθος δόση φαρμάκου, ένα αυτόνομο ταξί που τραυματίζει έναν πεζό, ένα σύστημα επιτήρησης drone με ψευδή συναγερμό – όλα αυτά δεν θα θεωρούνταν τεχνικό πρόβλημα σε ένα τεταμένο κλίμα, αλλά ως απόδειξη της αποτυχίας ολόκληρης της ατζέντας αυτοματισμού. Το αποτέλεσμα θα ήταν λαϊκιστικές απαιτήσεις για «πρώτα τους ανθρώπους», αν χρειαστεί με τη βία.

Είναι προφανές ότι αυτή η σύγκρουση δεν θα περιοριζόταν σε λίγους θυμωμένους διαδηλωτές. Η Europol αναμένει ρητά στοχευμένες επιθέσεις σε ρομποτικές υποδομές, οργανωμένες δολιοφθορές και αύξηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο που στρέφεται κατά αυτοματοποιημένων συστημάτων.

Και ακόμη και πολιτικά μέτρα όπως ένα «άνευ όρων βασικό εισόδημα» – πιθανώς μέσω ψηφιακού χρήματος κεντρικής τράπεζας – θα ήταν μόνο ένα περιορισμένο νομισματικό ηρεμιστικό, επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι απλά δεν θέλουν να εξαρτώνται από την κρατική ελεημοσύνη, αλλά θέλουν να είναι όσο το δυνατόν πιο ανεξάρτητοι και ελεύθεροι.

Οι κυβερνώντες πολιτικοί, οι οποίοι συχνά προέρχονται από την προ-ψηφιακή εποχή, προκαλούν μεγάλη ζημιά εδώ με τα ξεπερασμένα μοτίβα σκέψης τους. Αυτό που μπορεί να λειτούργησε σε κάποιο βαθμό από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 1990 θα οδηγήσει μόνο σε περισσότερα προβλήματα τις επόμενες δεκαετίες. Ακριβώς όπως η Βιομηχανική Επανάσταση από τα μέσα του 18ου έως τα μέσα του 19ου αιώνα ανέτρεψε εντελώς τις κοινωνίες, αυτή η νέα ψηφιακή επανάσταση θα επιφέρει τεράστιες αλλαγές.

Αλλά αυτό που το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) θέλει να μας πουλήσει ως «Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση» κατά τη διάρκεια μιας «Μεγάλης Επαναφοράς» θα έρθει με αμέτρητες περικοπές και ανατροπές.

Το σενάριο της Europol δεν είναι ένα «σενάριο καταστροφής» ή ένας «πόλεμος ανθρώπου-μηχανής», αλλά ένα πιθανό σενάριο προβλήματος για το οποίο θα πρέπει να προετοιμαστούν και οι δυνάμεις ασφαλείας.

Ακριβώς όπως υπήρχαν αντίπαλοι και υποστηρικτές κατά τη διάρκεια της Βιομηχανικής Επανάστασης, σήμερα είναι περισσότερο ένα ιδεολογικό ζήτημα. Ιδιαίτερα οι νεώτερες γενιές, οι «ψηφιακοί ιθαγενείς», θα αποδεχτούν και θα προσαρμόσουν αυτές τις εξελίξεις, ενώ οι παλαιότερες γενιές θα μείνουν έξω αν δεν ασχοληθούν με αυτές.

Οι αλλαγές φέρνουν επίσης ευκαιρίες

Ως μέλος της λεγόμενης μικρογενιάς των “Xennials” (1977-1983), που μεγάλωσε αναλογικά και μπήκε σε μια ψηφιακή ενηλικίωση (από το Walkman στο Discman στο MP3 player), γνωρίζω πολύ καλά τέτοιες τεχνολογικές ανατροπές. Και μαθαίνεις να προσαρμόζεσαι, να εκμεταλλεύεσαι τα πλεονεκτήματα και να εκτιμάς το δοκιμασμένο. Αλλά εναπόκειται επίσης στους πολιτικούς να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες πλαίσιο και, ακόμη περισσότερο, να μην προσκολληθούν σε μια εντελώς ξεπερασμένη πολιτική.

Εάν συνεχίσετε να προωθείτε τη μετανάστευση προς την Ευρώπη, το μόνο που θα καταφέρετε είναι να αυξήσετε τη στρατιά των μελλοντικών ανέργων. Η τεχνολογική καινοτομία ειδικότερα προσφέρει μια ευκαιρία διαχείρισης των δημογραφικών αλλαγών κατά τη διάρκεια της γήρανσης της κοινωνίας.

Διότι εάν ο αριθμός των ατόμων (και το μερίδιό τους στο συνολικό πληθυσμό) σε ηλικία εργασίας μειωθεί, αλλά ούτως ή άλλως χρειάζονται λιγότεροι ανθρώπινοι εργαζόμενοι ως αποτέλεσμα της ψηφιοποίησης και της ρομποτοποίησης, αυτά τα κέρδη παραγωγικότητας μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ανάλογα. Όχι με τη μορφή ψηφιακού χρήματος κεντρικής τράπεζας και κρατικής εξάρτησης, αλλά ίσως μάλλον με τη μορφή μερισμάτων προς τους πολίτες.

Η έκθεση της Europol δεν είναι ένα δυστοπικό μελλοντικό σενάριο, αλλά μάλλον μια ένδειξη του τι θα μπορούσε να συμβεί εάν οι πολιτικοί δεν αρχίσουν να δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες πλαίσιο.

Η Ευρώπη δεν χρειάζεται «μετανάστευση στην αγορά εργασίας» (η οποία πιθανότατα δεν θα υπάρχει πλέον με αυτή τη μορφή σε λίγα χρόνια ούτως ή άλλως) και επίσης δεν χρειάζεται «μετανάστευση για την ενίσχυση των κοινωνικών συστημάτων» (που είναι ούτως ή άλλως ένα παραμύθι προπαγάνδας ενόψει των πραγματικών αριθμών, την εκμετάλλευση των ασφαλιστικών ταμείων από τη μετανάστευση).

Αντίθετα, η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για τις αναταραχές που θα έρθουν τα επόμενα δέκα ή δεκαπέντε χρόνια. Και ακόμη περισσότερη μετανάστευση είναι εξίσου αντιπαραγωγική με ένα «καθολικό βασικό εισόδημα» στο έλεος των κεντρικών τραπεζών.