Πασχαλινές λέξεις στο λεξικό του Du Cange ~ ( θρησκεία, λαογραφία, κοινωνία στήν γλώσσα της Λαμπρής )

Πώς μιλούσαν για το Πάσχα οι Έλληνες της μεσαιωνικής και πρώϊμης νεοελληνικής εποχής;

Το μνημειώδες Glossarium ad scriptores mediae et infimae Graecitatis (1688) του Du Cange πέρα από ένα σημαντικό λεξικό της πρώιμης νεοελληνικής γλώσσας, είναι και ένα ζωντανό αρχείο πολιτισμού.

Μέσα από τα λήμματά του (με τα ερμηνεύματα βέβαια στη Λατινική γλώσσα) αναδύεται μια Λαμπρή γεμάτη φως, τελετουργία, δώρα και κοινότητα.
~~~~
 Η ονοματοδοσία της γιορτής
 Λαμπρή ~ «Festum Paschatis, sic dicitur à Graecis recentioribus, quòd tunc temporis in templis plurimae accenduntur lampades» = «Η γιορτή του Πάσχα· λέγεται έτσι από τους νεότερους Έλληνες, επειδή τότε ανάβουν πλήθος λαμπάδων στους ναούς» 

 Πασχαλία ~ «Pascha, festum Paschale»=«Πάσχα, η πασχαλινή γιορτή»  Όρος ευρύτερος, που μπορούσε να δηλώνει και όλη την εορταστική περίοδο.

 Φωτισμός ~ «Illuminatio, Baptismus, vel dies Paschatis ob luminum usum» = «Φωτισμός, βάπτισμα ή η ημέρα του Πάσχα λόγω της χρήσης φώτων»  Η Ανάσταση ως εμπειρία φωτός — λειτουργική και συμβολική.
~~~~
 Το έθιμο των κόκκινων αυγών
 Αυγόν ~ «In Paschatis festo, rutilata ova, coccineo colore infecta, invicem donant, eaque in ecclesia frangunt» = «Κατά το Πάσχα χαρίζουν κόκκινα αυγά και τα σπάνε μέσα στην εκκλησία» 

Μια από τις παλαιότερες μαρτυρίες για το σημερινό «τσούγκρισμα».
~~~~
 Κοινωνία & ανταλλαγή δώρων
 Κανίσκιον ~ «Sportula, canistrum… saepe pro munere Paschali» = «Καλαθάκι, πανέρι… συχνά ως πασχαλινό δώρο» 

Το πασχαλινό καλάθι ως φορέας κοινωνικών δεσμών.

 Πασχάτιον ~ «Munusculum quod Paschatis festo donari solet»
= «Μικρό δώρο που δίνεται κατά το Πάσχα» 

 Πρόδρομος των σημερινών γλυκών και εορταστικών προσφορών.
~~~~
 Τελετουργία & συμβολισμοί
 Λαμπροφορία ~ «Candida vestis, qua… praesertim Paschatis, Graeci utuntur» = «Λευκό ένδυμα που φορούν οι Έλληνες, κυρίως στο Πάσχα» 

 Η ένδυση ως σύμβολο αναγέννησης.

 Αναστάσιμος ~ «Resurrectio Christi, vel quod ad eam spectat» = «Η Ανάσταση του Χριστού ή ό,τι σχετίζεται με αυτήν» 

 Όρος κατεξοχήν λειτουργικός.

 Διακαινήσιμος ~ «Hebdomada Paschalis» = «Η εβδομάδα του Πάσχα»

 Η “νέα” εβδομάδα της ανακαινισμένης ζωής.

 Πασχαλεύω ~ «Pascha celebrare»  «Γιορτάζω το Πάσχα»
~~~~
 Το πασχαλινό τραπέζι
 Αρνίον ~ «Agnus Paschalis»  «Πασχαλινός αμνός» 

 Σύνδεση εθίμου και θεολογίας.

 Κουλούρα / Κουλούριον ~ (μαρτυρούμενο ως εορταστικός άρτος) 

 Πρόγονος των πασχαλινών αρτοσκευασμάτων.
~~~~
Ο Du Cange καταγράφει μια γλώσσα όπου συνυπάρχουν:
• το εκκλησιαστικό ύφος
• η δημώδης γλώσσα
Και μέσα από αυτή τη σύνθεση, βλέπουμε το Πάσχα του 1500 ως εμπειρία φωτός, κοινότητας και ανανέωσης — ακριβώς όπως βιώνεται μέχρι σήμερα.
 Χριστός ανέστη!