Σε αντίθεση με την εγχώρια απολίτιστη, χοντροκομμένη μπασκλασαρία με χιλιόμετρα ιστορικό τσιμεντώματος αρχαιολογικών χώρων-ορόσημων για την Πατρίδα μας που εκδιώκουν την Τέχνη λόγω του διαβατηρίου της (βλ. Εμπάργκο της Ελλάδας σε καλλιτέχνες και πολιτιστικούς οργανισμούς από τη Ρωσία), αλλού στον κόσμο, όπου εκτιμούν πραγματικά την Τέχνη, μπορούν να την απολαμβάνουν χωρίς κομπλεξικές ιδεολογικές αγκυλώσεις.

–

Η παράσταση της Anna Netrebko στο La forza del destino του Verdi στην Όπερα της Ζυρίχης στις 27 Οκτωβρίου (προγραμματίστηκαν άλλες πέντε παραστάσεις) ήταν κάτι πολύ περισσότερο από ένα μουσικό γεγονός. Ήταν μια πολιτική στιγμή – ένα μάθημα θάρρους, ελευθερίας και του λεπτού στρώματος του αστικού πολιτισμού που πολύ γρήγορα μετατρέπεται σε ρητορική οργής και διαχείριση της οργής.

Ακόμη και πριν από την εκδήλωση, ένα ενορχηστρωμένο καζάνι είχε εκτυλιχθεί εναντίον της Ρωσίδας σοπράνο. Τμήματα των μέσων ενημέρωσης, πολιτικές φωνές και διπλωματικοί εκπρόσωποι ζήτησαν δυνατά να μην επιτραπεί στη Νετρέμπκο να εμφανιστεί στην Ελβετία.

Ιδιαίτερα δραστήρια ήταν η πρέσβης της Ουκρανίας Iryna Venediktova, η οποία πίεσε ανοιχτά για απαγόρευση εμφανίσεων. Υποστηρίχθηκε από γνωστά ονόματα από την πολιτική και την κοινωνία – συμπεριλαμβανομένου του διευθυντή ασφαλείας της Βέρνης Alec von Graffenried και της πρώην Εθνικής Συμβούλου του FDP Christa Markwalder, η οποία υπέγραψε μια αναφορά κατά της καλλιτέχνιδας.

Αυτό που μεταμφιέστηκε σε ηθική έκκληση αποδείχθηκε ότι ήταν ένα (σ.σ. απολίτιστο) πολιτιστικό-πολιτικό κυνήγι μαγισσών. Μια τραγουδίστρια όπερας έπρεπε να εξιλεωθεί για τα εγκλήματα ενός καθεστώτος από το οποίο είχε αποστασιοποιηθεί εδώ και καιρό. Το γεγονός ότι η Netrebko είχε ήδη καταδικάσει δημόσια τον πόλεμο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία δεν ενδιέφερε σχεδόν κανέναν. Το αντανακλαστικό των μέσων ενημέρωσης ήταν ισχυρότερο από τα γεγονότα.

Τελικά δεν έγιναν διαδηλώσεις χιλιάδων, αλλά μια μικρή ομάδα ακτιβιστών μπροστά από την όπερα. Μέσα, όμως, το κοινό ξετρελάθηκε – από ενθουσιασμό. Αλλά η σκηνή που έλαβε χώρα στα παρασκήνια ήταν ενδεικτική της κατάστασης της δυτικής κουλτούρας συζήτησης: μια τραγουδίστρια συνοδευόμενη από σωματοφύλακες, προστατευμένη σαν κρατική καλεσμένη μόνο και μόνο επειδή τόλμησε να κάνει Τέχνη.

Το γεγονός ότι θα μπορούσε να φτάσει σε αυτό δεν οφείλεται μόνο στους ακτιβιστές, αλλά σε ένα κλίμα των μέσων ενημέρωσης που έχει αφιερωθεί στον ηθικό επανεξοπλισμό (όχι τόσο στην Πλατφόρμα J, όπου γράφει ο διακεκριμένος πολιτιστικός δημοσιογράφος Peter Wäch). Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς και οι μεγάλες εφημερίδες είχαν πυροδοτήσει τη διάθεση για εβδομάδες – με ερωτήσεις σχετικά με την πολιτική στάση αντί για τη μουσική ποιότητα.

Ο νέος διευθυντής της Όπερας της Ζυρίχης Matthias Schulz αξίζει ιδιαίτερο έπαινο σε αυτή την κατάσταση. Αντιστάθηκε στην πίεση να ακυρώσει την παράσταση και έδωσε το παράδειγμα για την καλλιτεχνική ελευθερία. Σύμφωνα με το πνεύμα πολλών παρατηρητών, ήταν μια στάση που θα ήθελε κανείς να δει και από μέρη της ελβετικής πολιτικής – όπου ένα ‘woke’ αεράκι είναι συχνά αρκετό για να απορρίψει τις αρχές με τις οποίες έχουμε ανατραφεί.