Η μελέτη, με τίτλο «Η χημειοθεραπεία ξυπνά αδρανή καρκινικά κύτταρα στον πνεύμονα προκαλώντας εξωκυτταρικές παγίδες ουδετερόφιλων», δημοσιεύθηκε στο διάσημο περιοδικό Cancer Cell στα τέλη Ιουνίου 2025.
Η ομάδα με επικεφαλής τον καθηγητή Hu Guohong από το Ινστιτούτο Διατροφής και Υγείας της Σαγκάης έχει αποκρυπτογραφήσει έναν μηχανισμό που δεν θα μπορούσε να είναι πιο ενδιαφέρον: Χημειοθεραπευτικοί παράγοντες όπως η δοξορουβικίνη και η σισπλατίνη μπορούν να επανενεργοποιήσουν αδρανή καρκινικά κύτταρα – τα λεγόμενα διάχυτα καρκινικά κύτταρα (DTCs) – και έτσι να προκαλέσουν το σχηματισμό μεταστάσεων σε όργανα όπως οι πνεύμονες.
Οι Κινέζοι ερευνητές ανέπτυξαν ένα ειδικό σύστημα που ονομάζεται “DormTracer” που τους επέτρεψε να απεικονίσουν την κατάσταση αυτών των κωδικών DTC στον ζωντανό οργανισμό.
Διαπίστωσαν ότι ακόμη και μετά την επιτυχή θεραπεία του πρωτογενούς όγκου, η χημειοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει την επανενεργοποίηση των επιζώντων καρκινικών κυττάρων σε απομακρυσμένα όργανα. Μια διαδικασία που μπορεί να οδηγήσει σε θανατηφόρες υποτροπές χρόνια μετά την πραγματική ασθένεια.
Η μελέτη ονομάζει μια συγκεκριμένη σκανδάλη: οι ινοβλάστες – κύτταρα του συνδετικού ιστού – τίθενται σε κατάσταση γήρανσης με χημειοθεραπεία. Αυτά τα «γερασμένα» κύτταρα στέλνουν σήματα που προσελκύουν κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος όπως τα ουδετερόφιλα.
Αυτά με τη σειρά τους σχηματίζουν τις λεγόμενες NETs (εξωκυτταρικές παγίδες ουδετερόφιλων), δομές που μοιάζουν με δίχτυα και θέτουν τον ιστό σε φιλική προς τον καρκίνο κατάσταση. Ως αποτέλεσμα, τα αδρανή καρκινικά κύτταρα ξαφνικά “ξυπνούν” ξανά και αρχίζουν να αναπτύσσονται ξανά.
Η θέση ότι η χημειοθεραπεία όχι μόνο θεραπεύει, αλλά και βλάπτει δεν είναι νέα.
Για δεκαετίες, υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι η τοξική τοξίνη, η οποία υποτίθεται ότι καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα, επηρεάζει επίσης τους υγιείς ιστούς – και προκαλεί εκτεταμένες φλεγμονώδεις διεργασίες.
Αλλά με αυτό το νέο έργο, για πρώτη φορά, μια ακριβής εξήγηση είναι διαθέσιμη ως προς το πώς η ίδια η υποτιθέμενη θεραπεία τροφοδοτεί τελικά τον καρκίνο. Και πώς θα μπορούσε μόνο να κάνει τα πράγματα χειρότερα στο τέλος.
Ιδιαίτερα ύπουλα: Τα αδρανή καρκινικά κύτταρα που επιβιώνουν κατά τη διάρκεια της πρώτης θεραπείας αποφεύγουν τις κοινές επιθέσεις της ιατρικής – ακριβώς επειδή είναι ανενεργά. Χρόνια αργότερα – όταν οι ασθενείς πιστεύουν ότι θεραπεύονται – είναι ακριβώς η «προσπάθεια επούλωσης» που εξασφαλίζει ότι αυτά τα κύτταρα επιστρέφουν. Αυτό είναι κάτι περισσότερο από ένα ιατρικό δίλημμα. Είναι ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα. Και ένα προσοδοφόρο σε αυτό – τουλάχιστον για τις μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες και τα νοσοκομεία.
Εξάλλου, η παγκόσμια αγορά χημειοθεραπείας (2024) εκτιμάται σε περίπου 9,5 δισεκατομμύρια δολλάρια – και μέχρι δέκα χρόνια θα μπορούσε να έχει αυξηθεί στα 20 δισεκατομμύρια δολλάρια.
Στη μελέτη τους, οι Κινέζοι ερευνητές εξέτασαν επίσης ένα πιθανό αντίμετρο: τα λεγόμενα senolytics, δραστικά συστατικά όπως το dasatinib και η quercetin, τα οποία προορίζονται ειδικά να σκοτώσουν τα γηρασμένα κύτταρα. Στην πραγματικότητα, ήταν δυνατό να κατασταλεί η επανενεργοποίηση των καρκινικών κυττάρων σε ποντίκια.
Αλλά και εδώ, τίθεται το ερώτημα: Θα χρησιμοποιηθεί αυτή η γνώση για τη βελτίωση της θεραπείας των ασθενών με καρκίνο – ή απλώς για να φέρει ένα άλλο κερδοφόρο φάρμακο στην αγορά;
Η τάση της φαρμακοβιομηχανίας να «λύνει» νέα συμπτώματα παλαιών θεραπειών με νέα φάρμακα είναι πλέον καλά τεκμηριωμένη. Αυτό που λείπει είναι μια ειλικρινής συζήτηση σχετικά με τη χρησιμότητα των σημερινών τυποποιημένων θεραπειών.
Η ιδέα ότι η χημειοθεραπεία είναι πάντα η καλύτερη επιλογή είναι βαθιά ριζωμένη στη συλλογική συνείδηση χάρη στη συνεχή προπαγάνδα.
Οι ασθενείς δύσκολα αμφισβητούν τη θεραπεία – εκείνοι που δεν συνεργάζονται θεωρούνται γρήγορα αμελείς ή παράλογοι. Η κατάσταση των δεδομένων δεν είναι τόσο σαφής όσο υποστηρίζεται επανειλημμένα.
Αμέτρητες μελέτες έχουν δείξει μαζικές παρενέργειες, χαμηλή αποτελεσματικότητα σε ορισμένους τύπους όγκων και υψηλό ποσοστό υποτροπής. Η νέα κινεζική έρευνα είναι μόνο το τελευταίο κομμάτι σε έναν αυξανόμενο αριθμό επικριτικών φωνών. Και δημιουργήθηκε – αυτό είναι αρκετά εκρηκτικό – σε μια χώρα που δεν είναι ακριβώς γνωστή για την ανεξάρτητη από τη φαρμακευτική έρευνα.
Για άλλη μια φορά, είναι σαφές ότι η χημειοθεραπεία δεν είναι ούτε μια «θαυματουργή θεραπεία» ούτε είναι αυτόματα το καλύτερο φάρμακο επιλογής για πολλούς τύπους καρκίνου.
Όποιος έχει χάσει συγγενείς από καρκίνο (η μητέρα μου πέθανε από λευχαιμία, επίσης υποβλήθηκε σε χημειοθεραπεία) και έχει παρατηρήσει πόσο αυτή η θεραπεία επηρεάζει την ουσία, θα καταλάβει πόσο σημαντική είναι αυτή η έρευνα.