Όταν η Catherine Connolly ορκίστηκε στο Κάστρο του Δουβλίνου στις αρχές της περασμένης εβδομάδας, τελείωσαν εκλογές που ξεσήκωσαν την Ιρλανδία, αλλά και την ενέπνευσαν. 

Η 68χρονη δικηγόρος και ψυχολόγος, η οποία είναι εδώ και καιρό ‘αουτσάϊντερ’ στην πολιτική αρένα, ενσαρκώνει μια στάση που δίνει αυτοπεποίθηση σε πολλούς ανθρώπους εν μέσω κοινωνικών εντάσεων και γεωπολιτικών συζητήσεων: ηρεμία, ανεξαρτησία – και σταθερή δέσμευση στην ιρλανδική ουδετερότητα.

Η πορεία της προς την προεδρία ήταν ασυνήθιστη. Ένα ‘viral’ βίντεο που την έδειχνε να παίζει χαρούμενα ποδόσφαιρο με παιδιά σε μια πολυκατοικία στο Βόρειο Δουβλίνο την έκανε φιγούρα αναγνώρισης στη μέση της προεκλογικής εκστρατείας. Όμως η δημοτικότητά της δεν αναπτύχθηκε από στιγμές στα social media, αλλά από την επιθυμία πολλών ψηφοφόρων για μια φωνή που ακούει και μεσολαβεί. Αυτό ακριβώς υποσχέθηκε η Connolly στην εναρκτήρια ομιλία της – στα ιρλανδικά και στα αγγλικά – με ήπιο αλλά σταθερό τόνο.

Το γεγονός ότι η Connolly κέρδισε μια σαρωτική νίκη ως ανεξάρτητη υποψήφιια λέει πολλά για την πολιτική διάθεση στη χώρα.

Τα κυβερνώντα κόμματα δυσκολεύτηκαν να παρουσιάσουν αξιόπιστες υποψηφιότητες, ενώ η Connolly θεωρήθηκε από πολλούς ως μια νέα εναλλακτική λύση σε ένα αγωνιζόμενο κατεστημένο. Κέρδισε με σαφή διαφορά, αν και η προσέλευση των ψηφοφόρων ήταν χαμηλή και η δυσαρέσκεια με την πολιτική ήταν εμφανής.

Η άνοδος της Connolly, ωστόσο, δεν εξηγείται μόνο από τις αδυναμίες των ανταγωνιστών της. Η βιογραφία της – που σημαδεύτηκε από απώλεια, κοινωνική πρόοδο και δεκαετίες δέσμευσης – της δίνει ηθική εξουσία. Μεγάλωσε ως ένα από τα 14 παιδιά σε ταπεινές συνθήκες στο Galway, έγινε δικηγόρος, ψυχολόγος, δήμαρχος και μέλος του κοινοβουλίου. Η πολιτική της υπογραφή: κοινωνική δικαιοσύνη, διαφάνεια, πολιτική ειρήνης, ουδετερότητα.

Η Ιρλανδία παλεύει με μια δραματική στεγαστική κρίση: ακραία ενοίκια, μετανάστευση νέων, αυξανόμενη κοινωνική αναταραχή. Η μετανάστευση, η έλλειψη στέγης και η επιλεκτική βία έχουν προκαλέσει πρόσφατα έντονες συζητήσεις – μερικές φορές επικίνδυνες απλουστεύσεις. 

Η Connolly δεν θα μπορέσει να εξαλείψει τα διαρθρωτικά προβλήματα που βρίσκονται μόνο στην κυβέρνηση. Αλλά στέλνει ένα μήνυμα που είναι όλο και πιο περιζήτητο στη χώρα: αποκλιμάκωση αντί για πόλωση, διάλογος αντί για πολιτική συνθημάτων.

Οι αντίπαλοί της την κατηγορούν για «αριστερό ριζοσπαστισμό», ειδικά λόγω της ξεκάθαρης κριτικής της για την πορεία των δυτικών κρατών στην αντιμετώπιση της Γάζας, του ΝΑΤΟ και της αύξησης των δαπανών για όπλα. Αλλά ήταν ακριβώς η συνεπής ρητορική της για την ειρήνη – ιστορικά βαθιά ριζωμένη στην Ιρλανδία – που κέρδισε την ευρεία υποστήριξή της. Για πολλούς νέους, έγινε εκπρόσωπος μιας ηθικής εξωτερικής πολιτικής που δεν αποδυναμώνει τη θέση της Ιρλανδίας ως ουδέτερου κράτους, αλλά την ανανεώνει.

Η συζήτηση για το μέλλον της πολιτικής ασφάλειας της Ιρλανδίας έχει γίνει πιο έντονη τους τελευταίους μήνες. Διεθνείς δεξαμενές σκέψης, πολιτικοί των ΗΠΑ και πρώην στρατιωτικοί αξιωματούχοι επικρίνουν όλο και περισσότερο το Δουβλίνο για τους χαμηλούς στρατιωτικούς προϋπολογισμούς του και τη σταθερή απόστασή του από τις δομές του ΝΑΤΟ. Ταυτόχρονα, αυξάνεται η πίεση στην κυβέρνηση να χαλαρώσει το λεγόμενο «τριπλό κλείδωμα» – το συνταγματικά κατοχυρωμένο φρένο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η προεδρία της Connolly έρχεται σε μια στιγμή που αυτές οι συζητήσεις γίνονται εκρηκτικές. Η ξεκάθαρη στάση της υπέρ της ουδετερότητας χτυπά ένα νεύρο στον πληθυσμό, ο οποίος υποστηρίζει το μοτίβο «Όχι στο όνομά μας» στις διεθνείς συγκρούσεις. Η προεδρία είναι σε μεγάλο βαθμό αντιπροσωπευτική, αλλά γι’ αυτό ακριβώς η Connolly έχει την ελευθερία να υψώσει τη φωνή της – ως ηθική αρχή, όχι ως εκτελεστική εξουσία.

Η μακροπρόθεσμη υποστήριξή της για την ενοποίηση με τη Βόρεια Ιρλανδία προσθέτει μια άλλη διάσταση: ένα όραμα που βασίζεται στο πνεύμα της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής και εστιάζει στην ειρηνική αλλαγή.

Η Catherine Connolly αντιπροσωπεύει μια Ιρλανδία που, στην αναζήτησή της για σταθερότητα, δεν ζητά περισσότερη σκληρότητα, αλλά περισσότερη σύνεση. Η εκλογή της δείχνει ότι για πολλούς πολίτες, η ουδετερότητα δεν είναι αναχρονισμός, αλλά καταφύγιο – μια πολιτική κληρονομιά που αποκτά νέα σημασία σε έναν κόσμο αυξανόμενων εντάσεων.

Το αν μπορεί να ενώσει τη χώρα μένει να φανεί. Αλλά η ορκωμοσία της Connolly στέλνει ένα μήνυμα που φτάνει πολύ πέρα από την Ιρλανδία: ότι η ηθική διαύγεια, η κοινωνική ενσυναίσθηση και οι αρχές της πολιτικής ειρήνης δεν χρειάζεται να φύγουν από τη μόδα σε ταραγμένους καιρούς. Δεν ξεκινά το αξίωμά της ως πρόεδρος μιας διχασμένης χώρας – αλλά ως κάποια που προσπαθεί να ξεπεράσει ακριβώς αυτόν τον διχασμό.

Σε κάθε περίπτωση, το πολιτικό κατεστημένο στην Ιρλανδία δεν φαίνεται να ανυπομονεί ιδιαίτερα να συνεργαστεί με την νέα πρόεδρο. Το πρόσωπο του πρώην πρωθυπουργού (αρχηγού της κυβέρνησης), Leo Varadkar, στην τελετή ορκωμοσίας στις αρχές της εβδομάδας μίλησε από μόνο του.

Το πολιτικό κατεστημένο στο Σμαραγδένιο Νησί είχε ήδη δεχθεί ένα ηχηρό χαστούκι πέρυσι όταν, μεταξύ άλλων, ήθελε να ακυρώσει τον όρο «οικογένεια» στο σύνταγμα και να διατυπώσει τα άρθρα για τον γάμο και τους σχετικούς ρόλους με ουδέτερο ως προς το φύλο τρόπο.

Σχόλιο από τον Συντάκτη:

«Θα υψώσω τη φωνή μου για την ειρήνη και για την πολιτική της ουδετερότητάς μας»,

είπε η 68χρονη μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος στο Κάστρο του Δουβλίνου.

Μπορεί κανείς μόνο να της ευχηθεί σταθερότητα απέναντι στους αντίθετους ανέμους από τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον και να συγχαρεί τους Ιρλανδούς ψηφοφόρους για τη θαρραλέα απόφασή τους.