Αναφορικά με την ψηφοφορία για την υποτιθέμενη εθελοντική ηλεκτρονική ταυτότητα (e-ID) στην Ελβετία στις 28 Σεπτεμβρίου, η ένωση WIR απαρίθμησε ορισμένα παραδείγματα όπου ο εθελοντισμός και η προαιρετικότητα έγιναν υποχρεωτικότητα.

Είναι σχεδόν νόμος της φύσης, αναφέρει η ένωση:

«Στην Ελβετία, όλα ξεκινούν «εθελοντικά» και τελειώνουν στο σωρό των εντύπων με την απειλή της τιμωρίας. Γιατί; Ίσως επειδή το κράτος έχει κατακτήσει το ίδιο κόλπο με κάθε dealer: η πρώτη δόση είναι δωρεάν, μετά είσαι εθισμένος.

Καλώς ήρθατε στη χώρα όπου η ελευθερία ρυθμίζεται βήμα προς βήμα. Για να το θέσω ειρωνικά, η Ελβετία είναι ο πραγματικός εφευρέτης του «υφέρποντος καθήκοντος».

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα όπου έχει μετατραπεί «από καλή ιδέα σε καταναγκασμό»:

• Παλαιότερα η αντίληψη της πολιτοφυλακής – σήμερα κρατικός εξαναγκασμός: στρατολόγηση με ποινές άρνησης.
• Υποχρεωτικός στρατιωτικός φόρος αντικατάστασης – καμμία υπηρεσία; Τότε πληρώνετε 3% εισόδημα, έως και 11 χρόνια.
• Εταιρείες ασφάλισης υγείας – προηγουμένως εθελοντικές, από το 1996 υποχρεωτικές για όλους.
• Τέλη ραδιοφώνου και τηλεόρασης (Billag/Serafe) – στο παρελθόν, όσοι είχαν συσκευή πλήρωναν για αυτήν. Σήμερα, κάθε νοικοκυριό πληρώνει (βλ. ρεμαλο-ΕΡΤ), ακόμα κι αν ζει σε μια αλπική καλύβα χωρίς ρεύμα.
• Υποχρεωτική εκπαίδευση – κάποτε οικογενειακή υπόθεση, τώρα υποχρεωτική με πρόστιμο εάν οι γονείς παραπονεθούν.
• Υποχρέωση αναφοράς ορισμένων ασθενειών – παλαιότερα προαιρετική, τώρα υποχρεωτική, διαφορετικά θα υπάρξει πρόβλημα.
• Αριθμός AHV – από έναν αριθμό ασφάλισης έως έναν καθολικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης.

«Πρώτα η ασφάλεια – και ο εξαναγκασμός»:

• Υποχρεωτικές ζώνες ασφαλείας στα αυτοκίνητα (1981) – από το «θα ήταν έξυπνο» σε πρόστιμο.
• Υποχρεωτικό κράνος (1981) – πρώτη ελεύθερη απόφαση, σήμερα τιμωρία χωρίς κράνος.
• Παιδικά καθίσματα στο αυτοκίνητο – η σύσταση έγινε νόμος.
• Πυροσβεστική – σε πολλούς δήμους κάποτε καθαρή εθελοντική εργασία, σήμερα σε πολλά καντόνια ένα αστικό καθήκον: είτε υπηρεσία είτε αναπληρωματική εισφορά.
• Καθήκοντα ιδιοκτήτη σκύλου – μία φορά εθελοντικά μαθήματα, στη συνέχεια υποχρεωτικά με δίδακτρα.

Στην πρόσφατη ιστορία:

• Υποχρεωτικές μάσκες (2020) – από το «δεν κάνουν τίποτα» στο «αν θέλεις, μπορείς» μέχρι το απολυταρχικό «φόρα την ή τράβα σπίτι σου».
• Πιστοποιητικό Covid (2021) – από «πρακτικό για τις διακοπές» σε «απαγόρευση εισόδου σε εστιατόριο, πανεπιστήμιο, χώρο εργασίας».

Σύμφωνα με το WIR, το μοτίβο είναι σαφές: Στην αρχή, «όλα είναι εθελοντικά», ξαφνικά η κυβέρνηση με σηκωμένο τον δείκτη «συνιστάται ανεπιφύλακτα» και στο τέλος «το μπιλιετάκι από τις Αρχές στο γραμματοκιβώτιο»: «ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΌ, ειδάλλως ΠΡΟΣΤΙΜΟ». Η συνταγή είναι τόσο παλιά όσο και διάφανη: «Πρώτα καρότο και μετά μαστίγιο».

Σχετικά με την ηλεκτρονική ταυτότητα, ο σύλλογος αναφέρει:

«Φυσικά, αυτή τη φορά όλα θα είναι διαφορετικά. Σήμερα ένας βολικός σύνδεσμος για φορολογικές δηλώσεις, αύριο το κλειδί του τραπεζικού λογαριασμού σας, μεθαύριο η προϋπόθεση για να έχετε δουλειά και κάποια στιγμή το χρειάζεστε για να αγοράσετε εισιτήριο τραίνου ή ακόμα και να κρατήσετε τον λογαριασμό σας. Όποιος πιστεύει ότι έχει «αρκετά καλή συμπεριφορά» και επομένως δεν θα αποκλειστεί θα πρέπει να αναθεωρήσει επειγόντως την θέση του με βάση τα τελευταία χρόνια».

Οι λόγοι για τους οποίους όλα θα γίνουν υποχρεωτικά κάποια στιγμή είναι, σύμφωνα με το WIR:

• Γιατί η εξουσία δεν σταματά ποτέ.
• Επειδή οι γραφειοκρατίες μεγαλώνουν σαν ζιζάνια: μόλις σπαρθούν, πολλαπλασιάζονται.
• Γιατί είναι πάντα πιο εύκολο για το κράτος να επιβάλλει καθήκοντα παρά να υπερασπίζεται την ελευθερία. Εν ολίγοις: ο εξαναγκασμός είναι βολικός – για «αυτούς που βρίσκονται στην κορυφή».

Ο σύλλογος κλείνει:

«Το μοτίβο είναι πάντα το ίδιο: πρώτα μας το πουλάνε ως μια λαμπρή ιδέα.

Στη συνέχεια, ως προστατευτικό μέτρο.

Και πριν το καταλάβουμε, είναι νόμος.

Και αναρωτιόμαστε: Πότε ακριβώς έκλεισε η παγίδα;

Πόσο ανόητοι είμαστε να πέφτουμε στο ίδιο κόλπο κάθε φορά και μετά να προσποιούμαστε ότι είμαστε έκπληκτοι;

Ώρα να τελειώσει το παιχνίδι: ΟΧΙ στις ηλεκτρονικές ταυτότητες – όχι στο E-ID».