Δεκάδες άτομα έχουν υποστεί κυρώσεις με απόφαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. στις 15 Δεκεμβρίου.

Κατηγορούνται για συμμετοχή σε «αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες της Ρωσσίας». Συγκεκριμένα, συνολικά 59 άτομα από διαφορετικές χώρες υπόκεινται σε «περιοριστικά μέτρα». Μπλοκάρονται με «όλα τα κεφάλαια και τους οικονομικούς πόρους».

Οι πολίτες και οι εταιρείες της Ε.Ε. δεν επιτρέπεται να «διαθέτουν άμεσα ή έμμεσα κεφάλαια ή οικονομικούς πόρους» ή να τους «ωφελούν». Το πρόσωπο που υπόκειται σε κυρώσεις απαγορεύεται να εισέλθει στην Ε.Ε. και να διέλθει από τα κράτη μέλη της Ε.Ε..

Θύματα από τη δημοσιογραφία και την επιστήμη

Εκτός από τον απόστρατο Ελβετό στρατιωτικό και στρατιωτικό αναλυτή Jacques Bau, η τελευταία λίστα κυρώσεων περιλαμβάνει επίσης πέντε Ρώσσους πολιτικούς επιστήμονες και αξιωματούχους στο φόρουμ συζήτησης «Valdai Club».

Ανάμεσά τους και ο διευθυντής έρευνας και δημοσιογράφος Fjodor Lukjanow. Ο αρχισυντάκτης του περιοδικού «Russia in Global Affairs»κατηγορείται ότι παρουσίασε τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσσίας κατά της Ουκρανίας ως αμυντική αντίδραση στη δυτική πολιτική. Κατηγορεί επανειλημμένα την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ ότι «προκαλούν» τη σύγκρουση, δικαιολογεί τη ρωσική στρατιωτική δράση ως «απαραίτητη» για να σταματήσει η επέκταση του ΝΑΤΟ. Συμβάλλει σε «συστηματικές εκστρατείες παραπληροφόρησης» που «κατηγορούν την Ουκρανία και τη Δύση για τον πόλεμο».

Τα ουκρανικά εγκλήματα πολέμου δεν πρέπει να κατονομάζονται

Για κάτι παρόμοιο κατηγορείται και ο επιστήμονας Andrej Suschentsow. Είχε διαδώσει «αφηγήσεις», όπως ότι η «μονοπολική παγκόσμια τάξη» υπό την ηγεσία των ΗΠΑ κατέρρεε και ότι η Ρωσσία έχτιζε «έναν δικαιότερο πολυπολικό κόσμο» μαζί με την Κίνα και τον Παγκόσμιο Νότο.

Οι αντιρρήσεις του περιλαμβάνουν επίσης ότι οι δυτικές κυρώσεις είναι «παράνομες και αυτοκαταστροφικές» και «χρησιμοποιούνται ως μέσο άσκησης πίεσης σε κυρίαρχα κράτη».

Μεταξύ των προσώπων στα οποία επιβλήθηκαν πρόσφατα κυρώσεις είναι και η Ουκρανο-Ρωσίδα δημοσιογράφος Diana Panschenko. Κατηγορείται για «χειραγώγηση» επειδή απεικονίζει τις ουκρανικές αρχές ως «Ναζί» και τις κατηγορεί ότι «πρόδωσαν τον ίδιο τους τον λαό». Τα στοιχεία εναντίον της Panschenko που επικαλείται η Ε.Ε. προέρχονται από την ουκρανική μυστική υπηρεσία (SBU).

Ο Νορβηγός πολιτικός επιστήμονας Glenn Diese είπε ότι πολλές από τις αναφορές της Panschenko αφορούν τη «βάναυση κινητοποίηση Ουκρανών ανδρών που απομακρύνονται από τα σπίτια τους και από τους δρόμους» για να σταλούν στο μέτωπο.

Στη νοοτροπία της Ε.Ε., ο,τιδήποτε δεν υποστηρίζει τον πόλεμο είναι αντιουκρανικό.

Πολιτικές εκφράσεις γνώμης ως λόγος κυρώσεων

Οι εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης από την Ανατολική Ευρώπη μέχρι την Αφρική και τη Λατινική Αμερική που κατηγορούνται για φιλορωσικές, αντιουκρανικές ή αντιδυτικές προοπτικές έχουν ήδη υποστεί κυρώσεις.

Ένας αξιωματικός της ρωσικής εγχώριας υπηρεσίας πληροφοριών, διευθυντής σύνταξης της «Αφρικανικής Πρωτοβουλίας» και ιδρυτής δύο εταιρειών μέσων ενημέρωσης στην Αφρική, ο Artyom Kureev, είχε ήδη καταχωρηθεί τον Δεκέμβριο του 2024 για διάδοση «θεωριών συνωμοσίας».

Αυτά περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, ότι «η Αφρική πιθανώς χρησιμοποιείται από δυτικές φαρμακευτικές εταιρείες για πειράματα βιολογικού πολέμου και παράνομες δοκιμές διαφόρων φαρμάκων».

Η «influencer των μέσων κοινωνικής δικτύωσης» Nathalie Yamb, μια Ελβετίδα με καμερουνέζικες ρίζες, έχει τιμωρηθεί από τον Ιούνιο του 2025 επειδή ακολούθησε «τη γλώσσα που όρισε η Μόσχα» και «στόχευσε τη Γαλλία και τη Δύση προκειμένου να τους απωθήσει από την αφρικανική ήπειρο». Η Nathalie Yamb περιγράφει τις πρακτικές συνέπειες των κυρώσεων σε ένα βίντεο στο «X».

Κριτική για τον κορωνοϊό και γεωπολιτικές αποκλίσεις

Τιμωρούνται επίσης φιλοπαλαιστινιακές ή επικριτικές για το Ισραήλ θέσεις. Ο Αυστραλο-Ρώσσος μπλόγκερ Simeon Boikov κατηγορείται για «διάδοση αφηγήσεων υπέρ του Κρεμλίνου» και «παραπληροφόρηση, ειδικά σχετικά με την πανδημία COVID-19».

Προστέθηκε στη λίστα κυρώσεων τον Ιούλιο. Ο Ουκρανός Oleg Voloshin χτυπήθηκε τον Μάϊο. Είναι εκπρόσωπος της «φιλορωσικής» αντιπολίτευσης στην Ουκρανία, μέλος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης έως το 2023.

Κατηγορείται ότι ήταν όργανο του εξόριστου Ουκρανού πολιτικού Viktor Medwedtschuk. Είχε οργανώσει συνέδρια με βουλευτές από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Ρωσσία και την Ουκρανία για την επίλυση της κατάστασης σύγκρουσης πριν από τη ρωσική επίθεση.

Έλλειψη ακρόασης και νομικής προστασίας

Από τον Οκτώβριο του 2024, η επέκταση των κυρώσεων σε φυσικά πρόσωπα δικαιολογείται από τον «συστηματικό υβριδικό πόλεμο» της Ρωσσίας. «Υπονομεύει ή απειλεί» «τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τη σταθερότητα ή την ασφάλεια στην Ένωση, σε ένα ή περισσότερα από τα κράτη μέλη της, σε διεθνή οργανισμό ή σε τρίτη χώρα».

Από τον Μάϊο του 2025, η κατηγορία της «άμεσης ή έμμεσης» εμπλοκής σε «χειραγώγηση πληροφοριών και επιρροή» (σελίδα 56) ήταν επαρκής για την επιβολή κυρώσεων. «Η Ε.Ε. και τα κράτη μέλη της» θα «κάνουν πλήρη χρήση όλων των διαθέσιμων μέσων για να προστατευθούν από τέτοιες κακόβουλες πράξεις» ή «για να τις αποτρέψουν», σύμφωνα με το δελτίο Τύπου του Συμβουλίου τον Οκτώβριο του τρέχοντος έτους.

Νομική γνωμοδότηση με σαφή κριτική

Μια νομική γνωμοδότηση που ανατέθηκε από τους ευρωβουλευτές της BSW Michael von der Schulenburg και Ruth Firmenich βλέπει μεγάλο αριθμό παραβιάσεων του δικαίου της Ε.Ε. στο καθεστώς κυρώσεων της Ε.Ε. κατά φυσικών προσώπων.

Μεταξύ άλλων, οι δικηγόροι επικρίνουν ότι οι κυρώσεις δεν περιορίζονται σε περιπτώσεις στις οποίες «είναι προφανές ότι πρόκειται για παραπληροφόρηση» και «η εν λόγω παραπληροφόρηση συμβάλλει στις αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες της Ρωσσίας».

Δεν υπάρχει ακρόαση του ατόμου πριν από την κύρωση. Ως εκ τούτου, οι κυρώσεις παραβιάζουν ορισμένα άρθρα του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Οι αποφάσεις στο πλαίσιο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) δεν μπορούν να προσβληθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, καθώς η Συνθήκη Ε.Ε. το αποκλείει.

Θεμελιώδες ερώτημα σχετικά με την ελευθερία της έκφρασης στην Ε.Ε.

Απαντώντας σε αίτημα προς το Συμβούλιο της Ε.Ε., αξιωματούχος της Ε.Ε. αναφέρθηκε σε έγγραφο του Συμβουλίου σύμφωνα με το οποίο οι κυρώσεις στόχευαν πρόσωπα «που είναι υπεύθυνα για τις πολιτικές ή τις ενέργειες στις οποίες η Ε.Ε. επιθυμεί να επηρεάσει».

Οι κυρώσεις της Ε.Ε. «δεν είναι τιμωρητικά μέτρα», συνεχίζει, αλλά έχουν ΣΚΟΠΟ ΝΑ ΕΠΙΦΕΡΟΥΝ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ (!!!!!!!) ΟΣΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ.

Μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Ε.Ε. της 28ης Νοεμβρίου 2022, η «παραβίαση των περιοριστικών μέτρων» θεωρείται «ποινικό αδίκημα της Ε.Ε.». «Αυτό θα αποτρέψει την επιβολή των κυρώσεων σε διαφορετικούς βαθμούς στα κράτη μέλη και ότι αυτά τα μέτρα μπορούν να παρακαμφθούν», αναφέρει το έγγραφο.

Επιπλέον, το Συμβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες στις 12 Απριλίου 2024 «για να διασφαλίσει ότι η παραβίαση των περιοριστικών μέτρων τιμωρείται».