Στις 19 Σεπτεμβρίου 2025, τρία ρωσικά MiG-31 εισήλθαν στον εναέριο χώρο της Εσθονίας πάνω από τον Κόλπο της Φινλανδίας για περίπου δώδεκα λεπτά πριν αναχαιτιστούν από ιταλικά F-35.

Στη συνέχεια, η Εσθονία ζήτησε διαβουλεύσεις με το ΝΑΤΟ σύμφωνα με το άρθρο 4, ενώ η Μόσχα αρνήθηκε παραβίαση του εναέριου χώρου. Τα γεγονότα ήταν λεπτά – και οι πολιτικές αντιδράσεις ήταν και είναι ακόμη περισσότερο.

Το CDU όξυνε τον τόνο – «Μέχρι το σημείο του πυροβολισμού»

Ο εκπρόσωπος εξωτερικής πολιτικής της κοινοβουλευτικής ομάδας της Ένωσης, Jürgen Hardt (CDU), ζήτησε μια σαφή στρατιωτική απάντηση: «Το Κρεμλίνο χρειάζεται ένα σαφές σήμα στοπ». Το μόνο πράγμα που θα έχει αποτέλεσμα είναι το «σαφές μήνυμα προς τη Ρωσσία ότι κάθε στρατιωτική παραβίαση των συνόρων θα απαντηθεί με στρατιωτικά μέσα – μέχρι και την κατάρριψη ρωσικών μαχητικών αεροσκαφών πάνω από το έδαφος του ΝΑΤΟ». Ο Hardt προειδοποίησε επίσης: «Αυτές οι προκλήσεις και οι δοκιμές από τη Ρωσσία θα τελειώσουν μόνο εάν απαντήσουμε ξεκάθαρα σε όλες τις στρατιωτικές παραβιάσεις των συνόρων».

Αλλά αυτό σημαίνει αναμφισβήτητα: μια κατάρριψη θα ήταν μια άμεση στρατιωτική πράξη κατά της Ρωσσίας. Ακόμα κι αν ένα τέτοιο μέτρο μπορούσε να δικαιολογηθεί βάσει του διεθνούς δικαίου ως αμυντικό μέτρο πάνω από την επικράτειά του, θα αύξανε τον κίνδυνο κλιμάκωσης αλματωδώς – μέχρι αντεπιθέσεις ή αντίποινα. Αυτό θα ήταν το βήμα από την επικίνδυνη κατάσταση στον οξύ κίνδυνο του πολέμου.

Κριτική στις «γκρίζες ζώνες»

Ο ειδικός σε θέματα ασφάλειας Nico Lange, πρώην επικεφαλής του διοικητικού επιτελείου του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Άμυνας, εξετάζει επίσης μια τέτοια κλιμάκωση: «Είτε καταρρίπτουμε ρωσικά αεροπλάνα και drones που παραβιάζουν τον εναέριο χώρο μας είτε έχουμε άλλες συνέπειες, όπως ακύρωση ρωσικών διπλωματικών βίζας ή διακοπή πλοίων του σκιώδους στόλου». Και επιπλέον: «Δεν δημιουργούμε σαφήνεια ενώ ο Πούτιν παράγει γκρίζες ζώνες – αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο».

Ωστόσο, είναι ακριβώς αυτή η πολιτική της γκρίζας ζώνης που είναι το γόνιμο έδαφος πάνω στο οποίο ευδοκιμούν οι απαιτήσεις για μέγιστη αυστηρότητα – μέχρι το σημείο του πυροβολισμού.

Από την άλλη, ακόμη και ο πρώην αρχηγός πληροφοριών της Εσθονίας Eerik-Niiles Kross εξήγησε ότι αν και τα ρωσικά αεροσκάφη ήταν οπλισμένα, η κατάρριψη δεν θα ήταν απαραίτητη σε αυτή την περίπτωση.

Συγκεκριμένα: «Σήμερα δεν ήταν απαραίτητη η αυτοάμυνα των πιλότων μας, δεν ήταν αναγνωρίσιμη μια ξεκάθαρη εχθρική πρόθεση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα το ξανασκεφτούμε την επόμενη φορά».

Τι μπορεί να προκαλέσει μια κατάρριψη

Η κατάρριψη ρωσικών αεροσκαφών σε μια ήδη θερμή κατάσταση θα ήταν κάτι περισσότερο από συμβολική πολιτική. Θα ήταν η χρήση στρατιωτικής δύναμης εναντίον μιας μεγάλης δύναμης με πυρηνικά όπλα και θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντίθετες αντιδράσεις (όπως ηλεκτρονικός πόλεμος, επιθέσεις με πυραύλους ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη πέρα από το μέτωπο της Ουκρανίας, ασύμμετρα βήματα).

Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο του ΝΑΤΟ θα επανεκτιμήσει την κατάσταση στις συνεχιζόμενες διαβουλεύσεις του άρθρου 4 – και το όριο για τη συλλογική άμυνα (άρθρο 5) θα πλησιάσει πολιτικά, ακόμη και αν δεν ενεργοποιηθεί αυτόματα νομικά.

Εν ολίγοις, η απαίτηση να καταρριφθούν ρωσικά αεροσκάφη, τα οποία τα ίδια δεν έχουν καμμία πρόθεση να επιτεθούν, είναι μια απόφαση κλιμάκωσης με πολεμική λογική. Όποιος ζητά μια τέτοια κατάρριψη σήμερα πρέπει να πει ανοιχτά στο κοινό τι σημαίνει: ένας τεράστιος κίνδυνος κλιμάκωσης – μέχρι και ο πόλεμος στην Ευρώπη.

Το θέμα δεν είναι να «δείξουμε δύναμη», αλλά αν περνάμε το κατώφλι από τη διαχείριση κρίσεων στη στρατιωτική αντιπαράθεση. Από αυτό ακριβώς πρέπει να προστατεύει η πολιτική τους πολίτες – με απλή γλώσσα αντί να πολεμά συνθήματα.

Και όμως αυτό δεν συμβαίνει. Το αντίθετο μάλιστα!

Τύμπανα πολέμου  σε Ε.Ε. και Δυτική Γερμανία

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen δήλωσε στις 8 Οκτωβρίου 2025: 

«Μην κάνετε λάθος: αυτό είναι μέρος ενός ανησυχητικού μοτίβου αυξανόμενων απειλών. Σε ολόκληρη την Ένωσή μας, τα υποβρύχια καλώδια έχουν υποστεί ζημιές, οι αερολιμένες και τα κέντρα εφοδιαστικής έχουν παραλύσει από κυβερνοεπιθέσεις και οι εκλογές έχουν γίνει στόχος μοχθηρών εκστρατειών επιρροής. Αυτά τα περιστατικά αναμένεται να παραμείνουν στο σκοτάδι της άρνησης. Δεν πρόκειται για τυχαία κατανεμημένες ενοχλήσεις. Είναι μια συνεκτική και κλιμακούμενη εκστρατεία που στοχεύει να αναστατώσει τους πολίτες μας, να δοκιμάσει την αποφασιστικότητά μας να διχάσει την Ένωσή μας και να αποδυναμώσει την υποστήριξή μας προς την Ουκρανία».

Ο ομοσπονδιακός καγκελάριος Friedrich Merz δήλωσε στις 5 Οκτωβρίου 2025:

«Γι’ αυτό στεκόμαστε στο πλευρό της Ουκρανίας – όχι μόνο για να βοηθήσουμε την Ουκρανία, αλλά για να αποτρέψουμε τη Ρωσσία από το να επιτεθεί σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει τη Μολδαβία στη συνέχεια, θα μπορούσε να επηρεάσει τα κράτη της Βαλτικής, θα μπορούσε να επηρεάσει την Πολωνία. Πρέπει να κάνουμε το ΝΑΤΟ τόσο ισχυρό ώστε να αποτραπεί η Ρωσσία. Και έτσι το λέγαμε πάντα. Το συνόψισα σε μια φράση: Θέλουμε να είμαστε σε θέση να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, ώστε να μην χρειάζεται να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας (…) Αυτή είναι η Ρωσσία. Η Ρωσσία έχει στραφεί στην επιθετικότητα, η Ρωσσία θέλει να καταστρέψει ολόκληρη τη μεταπολεμική πολιτική τάξη και τώρα πρέπει να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας ενάντια σε αυτό. Και αυτό κάνουμε».

Ο πολιτικός ασφαλείας του CDU Roderich Kiesewetter ανακοίνωσε στις 7 Οκτωβρίου 2025:

«Είναι μια μεταβατική φάση και αν θέλουμε πραγματικά να διατηρήσουμε την ειρήνη, δηλαδή αν θέλουμε να προστατευτούμε από τον πόλεμο, να μην εξαπλωθεί ο πόλεμος εκτός Ουκρανίας, τότε πρέπει να καταλάβουμε πολύ ξεκάθαρα ότι αυτό ακριβώς προσπαθεί να κάνει η Ρωσσία (…) Αλλά το μοιραίο είναι ότι η Ρωσσία δεν σημειώνει καμμία στρατιωτική πρόοδο στην Ουκρανία, αλλά προσπαθεί να μας δημιουργήσει ένα αίσθημα φόβου ότι επικεντρωνόμαστε περισσότερο στον εαυτό μας. Και ακριβώς αυτό το ερώτημα, ότι η Ρωσσία κλιμακώνει περαιτέρω εδώ, που τώρα πρέπει επιτέλους να συζητήσουμε».

Ο στρατιωτικός ιστορικός Sönke Neitzel είπε στις 8 Οκτωβρίου 2025:

«Θα έλεγα ακόμα ότι τα επόμενα τρία χρόνια είναι τα πιο επικίνδυνα. Μπορεί να υπάρξει ακόμα μια στρατιωτική αντιπαράθεση με στρατεύματα μεταξύ της Ρωσσίας και του ΝΑΤΟ, και μπορεί κάλλιστα τα στρατεύματά μας να πρέπει να πολεμήσουν στη Λιθουανία – το επόμενο έτος, το μεθεπόμενο έτος. Αυτός ο κίνδυνος εξακολουθεί να υπάρχει».

Γερμανία και Ε.Ε. σταθερά σε «πολεμική πορεία» κατά της Ρωσσίας

Η γερμανική κυβέρνηση ενισχύει σημαντικά την αμυντική της πολιτική: Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), οι γερμανικές στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά περίπου 28% σε περίπου 77,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024.

Επιπλέον, στις 4 Δεκεμβρίου 2024 η γερμανική κυβέρνηση ενέκρινε τη νέα στρατηγική για την εθνική ασφάλεια και την αμυντική βιομηχανία (στο εξής: στρατηγική SVI), η οποία αποσκοπεί σαφώς σε μια ισχυρή, βιομηχανοποιημένη αμυντική και αμυντική βιομηχανία στη Γερμανία.

Ο σημερινός υπουργός Άμυνας δήλωσε ρητά ότι η Γερμανία πρέπει να είναι «έτοιμη για πόλεμο» το αργότερο έως το 2029 – δηλαδή να είναι σε θέση να διεξάγει γρήγορες και αποτελεσματικές στρατιωτικές επιχειρήσεις μαζί με τους συμμάχους.

Αντί για «πολιτική ειρήνης» τώρα «πολεμικές κραυγές»

Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί ένα ιστορικό διάλειμμα. Για δεκαετίες, ίσχυε η αρχή της «ειρηνευτικής πολιτικής μέσω περιορισμού». Σήμερα, η Γερμανία κινείται για άλλη μια φορά στο κέντρο της πολιτικής στρατιωτικής ισχύος – με νέες δομές διοίκησης, μαζικά προγράμματα προμηθειών (συμπεριλαμβανομένων μαχητικών αεροσκαφών F-35, νέων αρμάτων μάχης, συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας) και έναν μεταβαλλόμενο δημόσιο λόγο στον οποίο η «άμυνα» θεωρείται και πάλι αρετή.

Οι επικριτές προειδοποιούν για μια υφέρπουσα στρατιωτικοποίηση της κοινωνίας. Οι ενημερωτικές εκστρατείες της Bundeswehr εντείνονται ήδη σε σχολεία και πανεπιστήμια και συζητείται ανοιχτά η επαναφορά της «υποχρεωτικής θητείας». (Bundeswehr: Όλοι οι 18χρονοι πρέπει να πάνε στη στρατιωτική θητεία – Συμφωνία σε διαφορά στρατιωτικής θητείας – Βίντεο – WELT)

Ερευνητικά ινστιτούτα για την ειρήνη όπως το BICC – Διεθνές Κέντρο Μελετών Συγκρούσεων της Βόννης ή η Γερμανική Εταιρεία για την Έρευνα για την Ειρήνη και τις Συγκρούσεις (DGFK) το βλέπουν αυτό ως μια επικίνδυνη κανονικοποίηση της στρατιωτικής λογικής στην πολιτική και την κοινωνία.

Μόνο η βιομηχανία εξοπλισμών κερδίζει από την «πολεμική ικανότητα»

Ένα πράγμα είναι σίγουρο: η Γερμανία βρίσκεται στο δρόμο για να γίνει ξανά στρατιωτικός παράγοντας – πολιτικά επιθυμητή, κοινωνικά αμφιλεγόμενη, αλλά με αυξανόμενη οικονομική δύναμη. Το αν αυτή η νέα «πολεμική ικανότητα» φέρνει πραγματικά ασφάλεια ή απλώς θέτει σε κίνηση ένα νέο σπιράλ εξοπλισμών παραμένει το κεντρικό ερώτημα των επόμενων ετών.

Η πολιτικός της BSW Sevim Dagdelen δήλωσε στις 10 Οκτωβρίου 2025:

«Ας μην αφήσουμε λοιπόν τους εαυτούς μας να ξεγελαστούν. Όλοι αυτοί οι ψευδείς ισχυρισμοί έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: έχουν σκοπό να δημιουργήσουν μια διάθεση για επανεξοπλισμό, για αντιπαράθεση και τελικά για πόλεμο. Αυτή η τρέλλα πρέπει επιτέλους να σταματήσει. (…) Πρόκειται να πέσουμε στην αγκαλιά εκείνων που απερίσκεπτα θέτουν σε κίνδυνο όλη μας τη ζωή, αγαπητοί φίλοι. Γιατί τώρα πολιτικοί όπως ο Kiesewetter θέλουν να κηρύξουν κατάσταση έντασης. Τι σημαίνει αυτό; Αυτό σημαίνει αναστολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Στόχος είναι να φιμωθεί κάθε διαμαρτυρία ενάντια στην πορεία του πολέμου».

Η Ουγγαρία θέλει δημοψήφισμα για την «πορεία πολέμου της Ε.Ε.»

Αρκετά διαφορετικά τα πράγματα στην Ουγγαρία! Ο πρωθυπουργός Βίκτωρ Όρμπαν θέλει να αφήσει τον λαό να αποφασίσει μόνος του – για θέματα που οι Βρυξέλλες προτιμούν να διαπραγματεύονται κεκλεισμένων των θυρών. (Όρμπαν: Δεν θέλουμε να πεθάνουμε για την Ουκρανία : Εθνικοί Φύλακες) Ανακοίνωσε δημοψήφισμα στο οποίο ο λαός θα ψηφίσει για το αν θα εισρεύσουν δισεκατομμύρια στον επανεξοπλισμό, τα όπλα και το νέο χρέος ή αν η Ουγγαρία θα συνεχίσει να επικεντρώνεται στην ειρήνη, την ουδετερότητα και τη διπλωματία.

Με αυτόν τον τρόπο, η Ουγγαρία καθιστά αναμφισβήτητα σαφές τι σημαίνει «πραγματική δημοκρατία»: όχι ανώνυμοι γραφειοκράτες της Ε.Ε., αλλά ο ίδιος ο λαός αποφασίζει για τον πόλεμο ή την ειρήνη.

Αλλά ακριβώς επειδή ο Όρμπαν δεν υποστηρίζει αυτή την πολεμική πορεία της Ε.Ε., δέχεται συνεχή πυρά εδώ και μήνες. Οι πολιτικοί των Βρυξελλών και τα δυτικά μέσα ενημέρωσης διεξάγουν μια πραγματική εκστρατεία εναντίον του και της κυβέρνησής του. Ο Όρμπαν «πολεμάται συστημικά» επειδή αμφισβητεί την πολιτική συναίνεση του επανεξοπλισμού και της κλιμάκωσης.

Αυτά όσον αφορά την πολυσυζητημένη «ποικιλλομορφία απόψεων» και την «εθνική κυριαρχία» με την οποία η Ε.Ε. αρέσκεται να στολίζεται. Αν ενδιαφερόταν πραγματικά, όλα τα κράτη μέλη θα άφηναν τους πολίτες τους να ψηφίσουν για θέματα στρατιωτικοποίησης, παραδόσεων όπλων και πολεμοκαπηλείας. Και όχι μόνο ένας μικρός κύκλος πολιτικών, που αρκετά συχνά δεν θα έστελναν ούτε τα ίδια τους τα παιδιά σε έναν πιθανό πόλεμο.