Πριν μπούμε σε αυτό, ωστόσο, πρέπει να προσθέσουμε λίγο ιστορικό πλαίσιο, γι’ αυτό ζητώ λίγη υπομονή.

Για όσους είναι λιγώτερο εξοικειωμένοι με τη γεωγραφία: Το Θιβέτ βρίσκεται λίγο πολύ στη μέση της Ασίας (βλ. χάρτη). Είναι μια τεράστια χώρα με πολλά βουνά, αλλά μόνο λίγους κατοίκους, οι οποίοι ωστόσο κατάφεραν να ιδρύσουν μια αυτοκρατορία που εκτεινόταν από το Μπαγκλαντές μέχρι τη Μογγολία.

Η δύναμη του Θιβέτ μεγάλωνε και εξασθενούσε με την πάροδο των αιώνων, λίγο πολύ σύμφωνα με τα σκαμπανεβάσματα της γειτονικής Κίνας – αυτό το status quo διήρκεσε μέχρι τον 13ο αιώνα. Ή ήταν εισβολή; Τέλος πάντων… Κατά τη διάρκεια 70 ετών, ο Τζένγκις Χαν και οι απόγονοί του κατέστρεψαν την Κίνα, σκοτώνοντας περίπου το ήμισυ του πληθυσμού.

Το Θιβέτ ήταν στην πραγματικότητα μόνο μια μικρή παράκαμψη για τους Μογγόλους: εμφανίστηκαν, απείλησαν να δολοφονήσουν βάναυσα τους πάντες και όταν το Θιβέτ συμφώνησε να παραδοθεί ειρηνικά, ευτυχώς προχώρησαν περαιτέρω στο εσωτερικό της Κίνας. Έτσι, το Θιβέτ έγινε υποτελές κράτος της Μογγολικής Αυτοκρατορίας, η οποία το 1271 αποτελούνταν στην πραγματικότητα μόνο από την Κίνα, αλλά κυβερνιόταν από μια μογγολική δυναστεία.

Αυτή ήταν η αρχή του αγώνα του Θιβέτ εναντίον της Κίνας: κέρδισε την ανεξαρτησία του όταν ανατράπηκε η δυναστεία των Μογγόλων, αλλά την έχασε ξανά λίγους αιώνες αργότερα. Όταν κατέρρευσε η κινεζική αυτοκρατορία, το Θιβέτ κήρυξε για άλλη μια φορά την ανεξαρτησία του και για τα επόμενα 50 χρόνια, η Κίνα ήταν λίγο πολύ απασχολημένη με τον αγώνα για την επιβίωσή της για να ισχυριστεί το αντίθετο.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το Θιβέτ ήταν μια θεοκρατία. Κυβερνήθηκε από τον Δαλάϊ Λάμα, του οποίου ο τίτλος – μια ενδιαφέρουσα υποσημείωση – είναι ένα περίεργο γλωσσικό μείγμα: Δαλάϊ σημαίνει «ωκεανός» στα μογγολικά, ενώ Λάμα σημαίνει «γκουρού» στα θιβετιανά. Η μεταφορική έννοια εδώ είναι «παγκόσμιος δάσκαλος». Τέλος πάντων, ήρθε το 1949 και η Κίνα επανενώθηκε… αλλά αυτή τη φορά υπό τη σημαία του κομμουνισμού, και η πρώτη πράξη του Μάο στην εξουσία ήταν να επαναφέρει το Θιβέτ υπό τον έλεγχό του.

Στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού, η CIA παρακολουθούσε νευρικά καθώς ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός βάδιζε προς τη Λάσα. Οι Αμερικανοί στράφηκαν στον Δαλάϊ Λάμα και του είπαν ότι ήταν πρόθυμοι να προσφέρουν χρήματα, όπλα και πολιτική υποστήριξη για ένα ανεξάρτητο Θιβέτ με την προϋπόθεση ότι θα καταφύγει αμέσως στην Ινδία, τη Σρι Λάνκα ή την Ταϊλάνδη.

Παρεμπιπτόντως, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Δαλάϊ Λάμα ήταν μόλις 15 ετών τη στιγμή αυτών των διαπραγματεύσεων. Είναι ενδιαφέρον ότι αρνήθηκε να υποστηρίξει τη CIA.

Ελπίζοντας να αποφύγει την αιματοχυσία, έμεινε στη Λάσα και παραδόθηκε. Το Θιβέτ επανενσωματώθηκε «ειρηνικά» στην Κίνα και για μια σύντομη στιγμή φάνηκε ότι η κατάσταση θα παρέμενε σταθερή. Στην πραγματικότητα, αυτή η νέα εποχή ξεκίνησε σχεδόν φιλικά: ο Δαλάϊ Λάμα διορίστηκε αντιπρόεδρος του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσσου και ισχυρίζεται μέχρι σήμερα ότι ο Μάο τον αντιμετώπιζε σαν γιο. Οι δυο τους έχουν ακόμη και συγκινητικές φωτογραφίες όπως αυτή, που τραβήχτηκε στο Πεκίνο το 1955.

Ο Δαλάϊ Λάμα κάθεται στα δεξιά στον μεσαίο καναπέ, ο Μάο Τσε Τουνγκ στη μέση

Ωστόσο, η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία. Η υποσχεθείσα αυτονομία του Θιβέτ δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ και – τι έκπληξη – αποδείχθηκε ότι η κομμουνιστική κυριαρχία δεν ήταν μόνο ηλιοφάνεια και ουράνια τόξα. Ευτυχώς για τον Δαλάϊ Λάμα, ο μεγαλύτερος αδελφός του διατήρησε επαφή με τη CIA. Στην πραγματικότητα, είχε επισκεφθεί την Αμερική το 1951 και από τότε είχε υποστηρίξει τη CIA στο να φέρει Θιβετιανούς στα Βραχώδη Όρη για εκπαίδευση κομάντο. Χρηματοδοτούμενοι και εκπαιδευμένοι από τη CIA, αυτοί οι μαχητές της αντίστασης πραγματοποίησαν αρκετές εξεγέρσεις σε όλο το Θιβέτ τη δεκαετία του 1950.

Οι προσπάθειες της CIA κορυφώθηκαν με μια μαζική εξέγερση το 1959 στην οποία σκοτώθηκαν 2.000 Κινέζοι στρατιώτες. Οι κομμουνιστές συνέτριψαν βάναυσα τους αντάρτες και αυτή τη φορά ο Δαλάϊ Λάμα δέχτηκε τη βοήθεια της CIA και κατέφυγε στην Ινδία.

Η CIA χρηματοδότησε τον Δαλάϊ Λάμα με περίπου 1,7 εκατομμύρια δολλάρια ετησίως τη δεκαετία του 1960 και τον βοήθησε να ενισχύσει τις διεθνείς προσπάθειές του για λόμπι ιδρύοντας θιβετιανές πρεσβείες στη Νέα Υόρκη και τη Γενεύη. Η υποστήριξη της CIA διήρκεσε μέχρι το 1972, όταν ο Πρόεδρος Νίξον αποφάσισε ξαφνικά ότι ήταν εντάξει να είναι φίλος με τους κομμουνιστές. Επανέλαβε τις σχέσεις με την Κίνα και διέκοψε κάθε χρηματοδότηση για το Θιβέτ.

Τελικά, το πρόγραμμα της CIA είχε μικρή επιτυχία, κάτι που ίσως δεν προκαλεί έκπληξη δεδομένου του ιστορικού της υπηρεσίας σε άλλα, πιο γνωστά μέρη.

Σε αυτό το πλαίσιο, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας από τη Silicon Valley υποστηρίζουν τώρα την Κίνα στην εισαγωγή της επιτήρησης AI στο Θιβέτ.

Μπορώ επίσης να θυμηθώ πώς ο Δαλάϊ Λάμα εμβολιάστηκε κατά την περίοδο του κορωνοϊού και φίλησε με γλώσσα ένα μικρό αγόρι. Μπλιαχ…