Το διαδίκτυο το έχει κατοχυρώσει σε αυτό που ονομάζεται «θεωρία του καροτσιού του σούπερ-μάρκετ». Το meme έχει ως εξής: εάν δεν μπορεί κανείς να σας εμπιστευθεί ότι θα επιστρέψετε το καλάθι σας, πιθανότατα δεν μπορεί κανείς να σας εμπιστευθεί τίποτε άλλο.

Έχει γίνει μια από αυτές τις ιδέες που εξαπλώνεται επειδή αισθάνεται άβολα ακριβής. Όλοι το έχουμε δει – ένα ορφανό καρότσι μπλοκαρισμένο διαγώνια σε ένα σημείο, αναποδογυρισμένο σε ένα χαντάκι, τσουλώντας στο αυτοκίνητο κάποιου άλλου. Και όλοι είχαμε την ίδια ενστικτώδη σκέψη: αυτό μας λέει πολλά για εκείνον που το άφησε εδώ.

Διότι η πράξη της μη επιστροφής του καροτσιού σας δεν αποκαλύπτει μόνο τεμπελιά. Είναι μια δήλωση: η ευκολία μου έχει μεγαλύτερη σημασία από την κοινή τάξη αυτού του χώρου.

Λέει:

• Υποθέτω ότι κάποιος άλλος θα αναλάβει τη χαλαρότητά μου.

• Πιστεύω ότι οι κανόνες ισχύουν μόνο όταν εφαρμόζονται.

• Δεν βλέπω τον εαυτό μου ως μέρος ενός συστήματος, μόνο ως ένα άτομο που βελτιστοποιείται για την πάρτη μου.

Το καρότσι του σούπερ μάρκετ είναι απλά η πιο ξεκάθαρη, η πιο απογυμνωμένη περίπτωση για να τεστάρεις – μια ηθική επιλογή χωρίς τιμωρία, χωρίς ανταμοιβή, χωρίς μαρτυρία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η επιστροφή του, όσο μικρή κι αν είναι, σηματοδοτεί κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια προθυμία να συνεργαστείτε ακόμα και όταν δεν χρειάζεται ή δεν σας βλέπουν.

Και γι’ αυτό ακριβώς δεν σας εμπιστεύομαι αν είστε αυτός που είστε: επειδή ο κόσμος λειτουργεί με αόρατες συμφωνίες. Σχετικά με την εμπιστοσύνη που επεκτείνεται χωρίς απόδειξη.

Με την υπόθεση ότι οι περισσότεροι άνθρωποι θα φέρουν το μικρό τους βάρος χωρίς να παρακολουθούνται. Αν δεν μπορείς να σου εμπιστευθούν να επιστρέψεις ένα καρότσι, γιατί να σου εμπιστευθώ κάτι μεγαλύτερο – μια υποχρέωση, μια σχέση, μια ψήφο, ένα παιδί, μια θέση εξουσίας;